24 stycznia 1816 - styczeń 1865

Okres działalności: 1854-1865

Aktor, scenograf, dekorator, projektant kostiumów, rysownik, litograf, fotograf. Urodził się w Krakowie w rodzinie zarządcy majątków hrabiów Czartoryskich Wincentego Ferreriusza Erazma Gołębiowskiego herbu Gozdawa i Franciszki z Kozłowskich.

W 1836 roku Ignacy Zygmunt Gołębiowski zadebiutował na deskach teatru. Przez lata występował w teatrach w Krakowie, Radomiu, Kielcach, Warcie, Kaliszu, Lublinie i Łodzi, w 1853 roku osiadł na stałe we Lwowie. Obok pracy w teatrze wykonywał rysunki i litografie, pracując m. in. dla pracowni Marcina Jabłońskiego. Do najsłynniejszych jego prac zalicza się portrety królów polskich i ilustracje wydane w 1852 roku do „Gawęd i obrazków ludowych” autorstwa Felicjana Łobeskiego.

Według literatury Gołębiowski fotografował od 1854 roku. Z tego czasu zachowały się jedynie grafiki wg jego zdjęć m.in. Pomnik hetmana Stanisława Jabłonowskiego we Lwowie (zbiory Biblioteka Naukowa PAU i PAN w Krakowie). Najstarsze zachowane fotografie pochodzą z 1861 roku z zakładu fotograficznego mieszczącego się w podwórzu budynku przy ul. Pojezuickiej 136 2/4 potem ul. Jagiellońskiej 11 (obecnie Hnatiuka 11). Między 1860–1862 rokiem współpracował z fotografem Edwardem Feją. Prowadząc wspólnie zakład przy placu Mariackim (obok pl. Mickiewicza). Następnie Feja opuścił Lwów na rok, a po powrocie ponownie otworzył zakład pod wspólną nazwą, wbrew woli Gołębiowskiego. 

Fotograf zmarł bezpotomnie na początku 1865 roku po ciężkiej chorobie. Cały jego majątek przeszedł na własność siostry Tekli. Prawdopodobnie jego atelier wykupił fotograf z Warszawy M. End, który do początku lat 70. XIX wieku czasowo przebywał we Lwowie. Dwa lata po jego śmierci na terenie, gdzie Gołębiowski miał swoje atelier, powstało Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół”. Od końca XIX wieku przestrzeń dawnego atelier zajmuje teatr: na XIX/XX w. – Teatr Żydowski, za czasów sowieckich – teatr młodzieżowy, obecnie Pierwszy Ukraiński Teatr dla dzieci i młodzieży.

W swoim atelier Gołębiowski wykonywał przede wszystkim portrety. Do jego klienteli należały najznamienitsze persony związane ze środowiskiem teatralnym Lwowa. Fotografował powstańców styczniowych a następnie reprodukował i dystrybuował ich wizerunki. Opanował biegle wykonywanie fotografii albuminowych w plenerze, fotografował Lwów oraz kurorty uzdrowiskowe.

Bibliografia: 

Iryna Kotłobułatowa, Ignacy Gołębiowski – pierwszy zawodowy fotograf we Lwowie, [w] Nowy Kurier Galicyjski,  nr 12 (400), 30 czerwca – 28 lipca 2022.

1964 -

Okres działalności: lata 90. XX wieku - obecnie

Fotograf, dokumentalista, fotoreporter, kurator wystaw, wykładowca, projektant książek. Absolwent Instytutu Kreatywnej Fotografii w czeskiej Opawie.

Założyciel zespołu muzycznego Na Przykład (1985–1989), współzałożyciel niezależnego pisma artystycznego DRUT i członek kolektywu Visavis.pl. W 2005 roku był współzałożycielem Fundacji Imago Mundi, zajmującej się archiwizacją zdjęć i wspieraniem kreatywnych fotografów. W latach 2007–2008 był zastępcą dyrektora artystycznego festiwalu Miesiąc Fotografii w Krakowie oraz wykładowcą w Akademii Fotografii w Krakowie. W latach 1993–1996 pracował w Gazecie Krakowskiej oraz współpracował  jako fotoreporter z Przekrojem, Polityką i Rzeczpospolitą. 

Jest laureatem licznych konkursów, stypendystą Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego (2009) oraz laureatem Nagrody sztuk fotograficznych EPSON (2005), Photopoland (2007) i Nagrody Banku Europejskiego (2008). Do jego najważniejszych projektów fotograficznych należą: „Klinika” (2001–2002), „Nieskończoność poznania” (2002), „Morze Czarne” (2003), „Dom” (z Weroniką Łodzińską; 2003–2009), „Rzeczy” (2006–2008) i „Kawałek ziemi” (2014).

Opublikował m.in.: „Rzeczy” (2008), „Invisible Maps” (2015), „The Evolution of a Potter” (2021). Jest współautorem albumu „Małopolska. Fotografie. To niczego nie wyjaśnia” (2006) oraz autorem zdjęć w tomie poetyckim Jacka Podsiadły „Człowiek, który odjechał” (2022). Od kilkunastu lat mieszka na Hawajach.

1854 - 23.09.1939

Okres działalności: lata 80. XIX w. - początek lat XX w.

Polski fotograf, twórca cykli zdjęć krajoznawczych, drukarz, pionier radomskiej kinematografii, społecznik. Właściciel atelier fotograficznego w Radomiu, współwłaściciel zakładów fotograficznych w Kielcach i Łodzi.

Młodość spędził na służbie wojskowej w Petersburgu, biorąc udział m.in. w kampanii tureckiej jako huzar Lejb-Gwardyjskiego Grodzieńskiego Pułku Huzarów. Profesji fotograficznej uczył się w warszawskim atelier Melecjusza Dudkiewicza na Krakowskim Przedmieściu 7. 2 września 1878 roku razem z fotografem Bronisławem Wilkoszewskim otworzył w Kielcach przy ulicy Dużej (obecnie Jana Pawła II) pierwsze atelier pod nazwą "Zakład fotograficzny warszawski Wilkoszewski i Grodzicki", który prowadzili wspólnie do marca 1881 roku, kiedy Józef Grodzicki na stałe osiadł w Radomiu, gdzie otworzył własny zakład fotograficzny w budynku Hotelu Rzymskiego przy ul. Lubelskiej 47 (obecnie Stefana Żeromskiego 15). W roku 1885 Grodzicki został wyróżniony nagrodą główną na wystawie Rolniczo-Przemysłowej w Warszawie oraz otrzymał złoty medal za cykl prac wysłanych na wystawę odbywającą się w Chicago. Swoje prace sygnował umieszczonym z tyłu zdjęć napisem: "J. Grodzicki, fotograf nagrodzony podarkiem jego Cesarskiej Mości - Radom, ulica Lubelska, dom własny" oraz wymienionymi nagrodami: "Petersburg 1891", "Chicago 1894".

Trzy lata później, w 1888 roku otworzył w Łodzi swój najbardziej znany zakład fotograficzny, mieszczący się w Willi Trianon przy Pasażu Meyera 5 (obecnie ul. Moniuszki), który prowadził aż do śmierci.

W 1889 roku Józef Grodzicki otrzymał od szacha perskiego  Nasera ad-Dina, przebywającego w podróży po Europie, order "Lwa i Słońca" V klasy w dowód uznania za ofiarowane mu fotogramy, dokumentujące przebieg jego polowania w Puszczy Nadpilickiej i w Spale. Dokumentował również podróż z Petersburga ostatniego władcy Królestwa Serbów, Chorwatów i Słoweńców Aleksandra I Karadziordziewića w 1891 roku.

W 1890 roku Grodzicki otworzył w Radomiu Zakład Drukarski i Litograficzny, który 4 lata później przeniósł na ul. Lubelską 49, w sąsiedztwie swojego atelier fotograficznego. W 1896 roku na zamówienie polskich przemysłowców wydał album fotograficzny swojego autorstwa poświęcony Hucie Klimkiewiczów w Ostrowcu Świętokrzyskim oraz pracy robotników wielkoprzemysłowych w Starachowicach. W 1899 roku Grodzicki przebywał w Paryżu, gdzie zapoznawał się z nowinkami technicznymi w dziedzinie drukarstwa oraz zainwestował w nowoczesny sprzęt drukarski i litograficzny, dzięki czemu jego radomska drukarnia stała się najnowocześniejszym przedsiębiorstwem tego typu w całej guberni. W tym samym roku został uhonorowany złotym medalem na wystawie Rolniczo-Przemysłowej w Radomiu.

W swojej drukarni wydał łącznie 5 albumów fotograficznych i liczne karty pocztowe z widokami Radomia. Wysokie kwalifikacje zatrudnionych drukarzy i litografów pozwoliły drukarni Józefa Grodzickiego na realizację stałych zamówień. Wydawano tam m. in.: "Wiadomości Guberni Radomskiej", publikacje książkowe i wydania broszurowe książek ks. Jana Wiśniewskiego, "Krótką historię budowy Nowego Kościoła w Radomiu" W. Silnickiego (1910), "Dzienniki Urzędowe Komisariatu Ludowego na Powiat Radomski" (1919) i wiele innych.

Józef Grodzicki aktywnie działał społecznie. Od 1891 roku był członkiem radomskiej Kasy Przemysłowców, od 1892 roku członkiem Zgromadzenia Drukarzy Warszawskich, w 1893 roku został członkiem Komitetu Nadzorczego Czytelni Bezpłatnej Rzemieślników i Niezamożnych w Radomiu. W 1903 objął funkcję Prezesa Komitetu Nadzorczego Towarzystwa Kredytowego Miejskiego w Radomiu. W latach 1905-1907 Grodzicki uruchomił w swoim zakładzie fotograficznym pierwsze w Guberni Radomskiej stałe kino nieme "Czary". Salę kinową udostępniano również na spektakle teatralne, koncerty oraz pokazy dzikich zwierząt. W pamięci ówczesnych kinomanów zapisał się jako: „sympatyczny i wytworny starszy Pan, który w chwilach dobrego humoru częstował cukierkami (służącymi jednocześnie jako bilety wstępu) z absolutną bezinteresownością i szarmancją…" /Miesięcznik Prowincjonalny Nr 1-2 (76-77)/. 

Przed śmiercią Józef Grodzicki sprzedał zakład fotograficzny Stanisławowi Sybilskiemu, a sam zajął się już tylko prowadzeniem kina, które działało do połowy lat 30. XX wieku, kiedy kinematografia niema została wyparta przez filmy dźwiękowe. Józef Grodzicki zmarł tuż po wybuchu wojny, 23 września 1939 roku, został pochowany na cmentarzu miejskim w Radomiu przy ulicy Limanowskiego.

Bibliografia:

Strzałkowski J., Historia fotografii w Łodzi do 1944 roku, Łódź: Jacek Strzałkowski, 1996, s. 66-67.

Erber Czesław, Z historii fotografii Kielecczyzny, Kielce, 1981.

Janik M., Fotografia w guberniach kieleckiej i radomskiej w latach 1839-1918, [w:] "Rocznik Muzeum Narodowego w Kielcach" T. XV Kraków, 1989, s. 85-139.

red. Czesław Tadeusz Zwolski, Ludomiła Holtzer, Józef Grodzicki (1854-1939) w: "Znani i nieznani ziemi radomskiej", t. III.

Erber Czesław, Kielecczyzna w fotografii Józefa Grodzickiego, Wdzięk starych albumów.; "Przemiany" 1986 r. Nr 5, s. 25-27.

"Gazeta Wyborcza" 2000 r. Nr. 182, dod. Gazeta w Radomiu, Nr 182, s. 4.

Biuletyn Kwartalny Radomskiego Towarzystwa Naukowego 1975 r., tom XII, zeszyt 1-2.

"Miesięcznik Prowincjonalny" Nr 1-2 (76-77). 

10 stycznia 1904 - 25 sierpnia 1982

Niemiecki korespondent wojenny i fotograf, przypisany do jednostek spadochroniarzy. Syn generała Hugona Maxa von Kaysera. Uczestniczył w operacji "Weserübung" (inwazji na Danię i Norwegię), a następnie w kampanii we Francji, Grecji i szturmie Krety. Brał udział w walkach na terenie Rosji i Włoch. Zasłynął z uczestnictwa w słynnym szturmie hotelu w masywie Gran Sasso w czasie operacji Eiche i operacji uwolnienia Benito Mussoliniego, który dokumentował zdjęciami i filmem. 

1887 - 1941?

Artysta fotograf, muzyk oraz bankier. Autor kompozycji z aktem kobiecym, widoków krajobrazowych i architektonicznych w technice bromowej.

Mieszkający w Stanisławowie Szporek zainteresował się fotografią ok. 1905 roku. Pierwsze zdjęcia wykonał aparatem stereoskopowym 9 x 18 cm. Pomiędzy 1905 a 1913 rokiem uczestniczył w wycieczkach fotograficznych amatorów sztuki fotograficznej. Wiedzę zdobywał czytając niemieckie podręczniki fotografii i czasopismo „Photographische Mitteilungen”. Zainspirowany lekturą zbudował własny aparat do powiększeń oraz nabył umiejętność wykonywania odbitek pigmentowych. Około 1920 roku przeprowadził się do Warszawy, gdzie jako członek Polskiego Towarzystwa Miłośników Fotografii zapoznał się z pracami kolegów-fotografów. Aktywnie uczestniczył w comiesięcznych zebraniach i pogadankach Towarzystwa, ukończył kursy: podstawowy fotografii i wyższy technik fotograficznych. Od 1927 roku pełnił funkcję sekretarza generalnego I Salonu Międzynarodowego w Warszawie. Od 1928 roku sprawował obowiązki wiceprezesa Polskiego Towarzystwa Miłośników Fotografii. W drugiej połowie lat 20. XX wieku wzrost rozpoznawalności artysty zaowocował licznymi wystawami w kraju i za granicą. Pisano o nim również w branżowych, ilustrowanych czasopismach. Był inicjatorem cyklicznych wystaw indywidualnych organizowanych przez P.T.M.F. W 1931 roku został przyjęty do Fotoklubu Polskiego. Stale współpracował z redakcją Fotografa Polskiego”, na łamach którego w 1939 roku, w artykule Memento mori! pisał o potrzebie utworzenia archiwum fotograficznego. Podczas okupacji niemieckiej trafił do obozu KL Auschwitz, a ostatnia znana o nim wzmianka pochodzi z 1941 roku.

Prace artysty znajdują się m.in. w zbiorach Muzeum Narodowego w Warszawie i Muzeum Fotografii w Krakowie. Do jego najbardziej rozpoznawalnych prac należą akty wykonane nad Wisłą w Warszawie, pt. „Syreny” i „Brzask”.

Bibliografia:

S., Zygmunt Szporek. Dane biograficzne, Fotograf Polski 1928, z. 12, s. 276-277.

ok. 1975

Andrzej Kiełbowicz, urodził się w 1955 roku w Warszawie. W 1988 roku wyemigrował do Kanady, gdzie mieszka i pracuje do dzisiaj. Fotograf profesjonalny, fotoreporter, podróżnik, projektant graficzny, instruktor fotografii. W latach 70-tych i 80-tych pracował jako fotoreporter dla czołowych ówczesnych magazynów ilustrowanych, kolejno w „Razem” i w „ITD” i “ Magazynie Muzycznym”. Był laureatem konkursu fotografii redakcji “Na przełaj” już w roku 73 i dwukrotnie Konkursu Fotografii Prasowej Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich, w latach 1977-79. W roku 1980 brał udział w I Ogólnopolskim Przeglądzie Fotografii Socjologicznej (wówczas największej fotograficznej wystawy w powojennej Polsce, zamkniętej przez cenzurę po tygodniu), i ponownie W 1989 roku, w II Ogólnopolskim Przegląd Fotografii Socjologicznej w Bielsku-Białej. W roku 2019 był wyróżniony indywidualną wystawą na prestiżowym Międzynarodowym Festiwalu Fotografii, Foto Art Festival im. Andrzej Batury, w Bielsku-Białej. W roku 2022 znalazł się w zbiorowej wystawie „Ostrzej Widzieć. Fotoreportaż w ITD 1960 –1990” w Muzeum Spotkań z Historią w Warszawie. Członek Graphic Designers of Canada oraz National Association of Photoshop Professionals. Absolwent „Information and Design Technology Institute” przy Uniwersytecie w Toronto w zakresie projektowania graficznego, Photoshopa i przygotowania do druku w sezonie akademickim 1991/92. W Kanadzie zawodowo związany z „Globe and Mail i „NOW Magazine” w Toronto na początku emigracji od 1988 do 1995 roku. Jako foto-edytor pracował również dla David Suzuki Foundation, WWF, Tides Canada, BC Ministry of Environment, University of Victoria. Obecnie pracuje jako nauczyciel fotografii. Prowadzi kursy i warsztaty fotografii cyfrowej między innymi na Uniwersytecie w Wiktorii, w Brytyjskiej Kolumbii. Jego strona internetowa to www.goingdigital.ca. Ma opracowane cztery książki fotograficzne z wielokrotnych podróży na Filipiny, do Kambodży, Chin i Meksyku. Jak zawsze w jego karierze są to albumu o ludziach i ich codziennym życiu, Pod wspólnym hasłem” Teatr Dnia Codziennego”. Obecnie przygotowuje też nowe wystawy i foto albumy o czasach PRL w Polsce.

Okres działalności: 1858 - nadal

19 czerwca 1862 - 14 sierpnia 1940

Austriacki drukarz, litograf i fotograf. Na ziemiach polskich osiedlił się w latach 90. XIX wieku, początkowo mieszkał w Częstochowie. Po przeprowadzce do Warszawy wszedł w spółkę z firmą litograficzno-fotograficzną Stanisława Szalaya. W 1905 roku zamieszkał w Krakowie, gdzie rok później założył Warszawski Skład Przyborów Fotograficznych „po najtańszych cenach, w największym wyborze” przy ulicy Szewskiej 2. W latach 1908 – 1913 zasiadał we władzach Towarzystwa Fotografów Amatorów. Został pochowany na cmentarzu Rakowickim.

Bibliografia: 

Skrejko M., Kraków. Fotografie z dawnych lat, Olszanica 2006.