19 października 1873 - 1951

16 stycznia 1846 - 4 stycznia 1890

Okres działalności: 1880 - 1890

Krakowski fotograf, właściciel zakładu fotograficznego. Jeden z popularyzatorów i najwybitniejszych przedstawicieli fotografii tatrzańskiej. 

Był synem malarza i profesora Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie, Jana Nepomucena Bizańskiego, autora portretów, obrazów religijnych i historycznych. W 1880 roku otworzył zakład fotograficzny „Pod Nową Bramą” przy ul. Siennej 10 w Krakowie, w 1884 roku przeniesiony na pl. Szczepański 3. Był autorem wielu portretów znanych osobistości, m.in.: Józefa Kotarbińskiego, Henryka Sienkiewicza, Łukasza Dobrzańskiego, Władysława Mickiewicza oraz Tadeusza Matejki, syna Jana. Przyjaźń z malarzem i fotografem Walerym Eljaszem-Radzikowskim - współzałożycielem Towarzystwa Tatrzańskiego, zaowocowała jego szczególną pasją do Tatr i fotografii tatrzańskiej. Jest autorem licznych widoków Krakowa, Krynicy i Tatr. Dokumentował folklor podhalański, kulturę, architekturę i zwyczaje górali, a także rozwój Zakopanego, co nadaje jego twórczości głęboki kontekst kulturowy. Uwiecznił również podobizny wybitnych przewodników tatrzańskich i typów zakopiańskich, m.in. Jędrzeja Wali Młodszego i Jana Krzeptowskiego oraz osób blisko związanych z Tatrami: Walerego Eljasza-Radzikowskiego oraz księdza Józefa Stolarczyka. W 1889 roku Stanisław Bizański wykonał w Tatrach 86 fotografii, obejmujących takie lokacje, jak: Hala Gąsienicowa, Dolina Pięciu Stawów Polskich, Morskie Oko, Dolina Białej Wody, Dolina Kościeliska, Dolina Małej Łąki oraz doliny reglowe. 

Po nagłej śmierci artysty w wieku 43 lat, prowadzenie zakładu fotograficznego przejęła jego żona Maria z synem Władysławem. W 1892 roku otwarto filie w Zakopanem i Krynicy, które działały do 1900 roku. Drugi z synów – Kazimierz został zapalonym taternikiem i fotografem tatrzańskim.

Fotografie Bizańskiego, po jego śmierci w 1891 roku, stały się integralną częścią publikacji Towarzystwa Tatrzańskiego pt. „Pamiętnik Towarzystwa Tatrzańskiego”, gdzie były prezentowane jako heliograwiurowe dodatki, ciesząc się dużym zainteresowaniem miłośników Tatr. Z inicjatywy rodziny wydano drukiem w formie albumowej dwa albumy zawierające jego dzieła: „Widoki Tatr w fotografiach Stanisława Bizańskiego”, obejmujące 60  zdjęć oraz „Widoki z Tatr” z 30 reprodukcjami. W 2005 roku ukazała się publikacja „Fotografia tatrzańska do 1918 roku - Stanisław Bizański, Awit Szubert i inni”. 

Prace artysty prezentowano m.in. na wystawie „Fotografia tatrzańska do 1918 roku - Stanisław Bizański, Awit Szubert i inni” w Galerii Bielska BWA w Bielsku-Białej (2005) oraz ekspozycji z okazji jubileuszu 120-lecia Muzeum Tatrzańskiego „Tatry – czas odkrywców” w Galerii Sztuki im. W. i J. Kulczyckich na Kozińcu w Zakopanem (2009).

Prace Stanisława Bizańskiego znajdują się w zbiorach Muzeum Narodowego w Krakowie, Muzeum Fotografii w Krakowie, Muzeum Krakowa, Muzeum Tatrzańskiego, Muzeum Narodowego w Kielcach, Biblioteki Narodowej, Ośrodka KARTA  i Muzeum Regionalnego w litewskim Kelme.

Źródła:

Mossakowska W., Kraków na starej fotografii, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1984.

Koziński J., „Fotografia Krakowska w latach 1840 – 1914”, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1978.

Żakowicz A., Gajewski K.,  „Fotografia tatrzańska do 1918 roku - Stanisław Bizański, Awit Szubert i inni”, Galeria Bielska BWA w Bielsku-Białej, 2005.

11 marca 1947 w Warszawie – 23 marca 2018 w Sokołowsku

Okres działalności: 1947 - 2018

Artysta intermedialny działający na polu fotografii, filmu, sztuki video i instalacji. Autor cykli fotograficznych, filmów eksperymentalnych, prac wideo, instalacji oraz obiektów. Samouk. Od 1979 roku członek ZPAF. Współzałożyciel Fundacji Sztuki Współczesnej In Situ w Sokołowsku. 

Związany ze środowiskiem polskiej neoawangardy lat 70. oraz późniejszym środowiskiem sztuki niezależnej lat 80. Debiutował w 1974 roku, w warszawskiej Galerii Remont, ekspozycją "Przedziały czasowe", która nawiązywała do tradycji sztuki konceptualnej. W latach 70. zaczął również dokumentować wybrane wydarzenia artystyczne, odbywające się m.in.: w Galerii Remont, Galerii Repassage, Galerii Współczesnej i Małej Galerii w Warszawie, Galerii Labirynt i później Galerii BWA w Lublinie oraz Galerii Wschodniej i Galerii FF w Łodzi, a w czasie stanu wojennego również działania Kultury Zrzuty, łódzkiego Strychu oraz plenery w Teofilowie z udziałem artystów z grupy Łódź Kaliska.

Od początku lat 80. związany z łódzkim środowiskiem niezależnym: w latach 1982-1989 uczestnik ruchu Kultura Zrzuty; równolegle współpracował z Galerią Wschodnią oraz Galerią FF w Łodzi. Od 1981 roku wystawiał również w Małej Galerii ZPAF-CSW w Warszawie. Przełomowa w jego rozwoju była wystawa „Fotowizja – Katalog S.M. (Some Meetings)” (1981), przedstawiająca zdjęcia uczestników wydarzeń artystycznych w kilku seriach, począwszy od realnych spotkań, po czysto hipotetyczne zestawienia uzyskane w wyniku montażu. W projekcie łączył reportaż z analizą relacji między rozmaitymi postawami istniejącymi w środowisku artystycznym oraz filozoficzno-artystyczne badanie natury i percepcji z refleksją na temat współczesnych mediów i polityki. 

Lata 80. i 90. były okresem największej aktywności artystycznej Zygmunta Rytki. Ważnymi realizacjami w jego twórczości był cykl „Holografy” i „Ciągłość nieskończoności” (1983) oparta na motywie numerowania kamieni, będącym medytacją nad naturą świata. Pod koniec lat 80. jego twórczość zbliżyła się do badań medialnych, podejmowanych przez artystów skupionych wokół łódzkiego Warsztatu Formy Filmowej. Wystawa "Kontakt" (1994) kontynuowała badania medialne poszerzone o składnik biologiczny – wykorzystał w nich motyw mrówek na tle tablicy Mendelejewa, zderzając świat biologiczny z ludzką wiedzą i kulturą. Wystawą "Obiekty chwilowe" (2001) w Galerii Wschodniej w Łodzi artysta zapoczątkował realizację instalacji; kolejne wystawy, m.in. „Obiekty dynamiczne” (2003), stawiały sobie za cel badanie zmysłu percepcji i zadumy nad naturą. Wyraźnie widoczne są w jego pracach inspiracje refleksją nad percepcją, obecne w pismach Władysława Strzemińskiego.

Zygmunt Rytka otrzymał wiele nagród, m.in.: dyplom i medal ZPAF (1997), medal XX-lecia Muzeum Historii Fotografii w Krakowie (2007), Nagrodę Specjalną Ministra Kultury (2007), Srebrny Medal "Zasłużony Kulturze Gloria Artis" (2009) oraz Nagrodę im. Katarzyny Kobro (2011). 

Prace Zygmunta Rytki znajdują się w zbiorach: Muzeum Narodowego w Warszawie, Muzeum Fotografii w Krakowie, Muzeum Tatrzańskiego w Zakopanem, Muzeum Narodowego we Wrocławiu, Muzeum Sztuki w Łodzi, Muzeum Sztuki Współczesnej w Warszawie, Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski w Warszawie, Museum Modern Art w Hünfeld, Art Stations Foundation by Grażyna Kulczyk w Poznaniu, Centrum Rzeźby Polskiej w Orońsku, Kolekcji Fundacji Sztuki Współczesnej In Situ w Sokołowsku, Kolekcji Warmińsko-Mazurskiego Towarzystwa Sztuk Pięknych w Olsztynie, Kolekcji Dolnośląskiego Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych we Wrocławiu, Galerii Studio w Warszawie, Galerii na Plebanii w Koszalinie, Galerii Wymiany w Łodzi oraz w kolekcjach prywatnych.

1943 - obecnie

Okres działalności: 1965 - obecnie

Fotograf, publicysta i historyk fotografii, zajmuje się dokumentem subiektywnym, krajobrazem, portretem oraz publicystyką. Absolwent krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych im. Jana Matejki w Krakowie w zakresie architektury wnętrz na Wydziale Projektowania Plastycznego, w latach 1963–1965 studiował także socjologię i historię w Studium Nauk Społecznych w Krakowie. Ukończył Kurs Fotografii Prasowej organizowany przez Krakowskie Towarzystwo Fotograficzne, Klub Dziennikarzy SDP i „Gazetę Krakowską”. Członek Związku Polskich Artystów Fotografików ZPAF. W czasach studenckich rozpoczął pracę jako fotograf prasowy i dziennikarz. Współpracował m.in. z "Przekrojem", a od 1977 roku z miesięcznikiem "Fotografia".

W latach 1965–1967 pracował jako fotograf w studiu reklamowym „Thron Grafik” w Wiedniu. Od 1975 roku zatrudniony w Międzywydziałowym Zakładzie Fotografiki krakowskiej ASP. Od 1976 roku Zbigniew Zegan eksperymentował z elektronicznym zapisem obrazu, realizując interaktywną akcję "Przestrzeń mikrotelewizyjna" w Galerii Pryzmat. W latach 1981–1983 z jego inicjatywy otwarto pierwszą w Polsce Katedrę Fotografii na Wydziale Grafiki ASP w Krakowie. Odegrał pionierską rolę w powstaniu w Polsce rynku kolekcjonerów fotografii artystycznej. W 1998 roku był wydawcą pierwszego numeru Zeszytów Naukowych i Artystycznych ASP (PHOTOGRAPHICA). Jest autorem wielu wystaw indywidualnych i zbiorowych w kraju i za granicą.

Okres działalności: 1863 - 1963

Elliott & Fry - słynne, wiktoriańskie studio portretowe, działające w Londynie przy Baker Street 55 i 56. Zakład założyli w 1863 John Elliott oraz Clarence Edmund Fry. Zaledwie rok później siostra Clarence’a poślubiła Elliotta, co jeszcze bardziej związało losy obu wspólników. Portretowali oni znane osoby z ówczesnego życia publicznego - artystów, naukowców, odkrywców czy polityków. Zatrudniali także szereg innych fotografów, m.in. Francisa Harta czy Herberta Lamberta. W 1887 wspólnicy zakończyli współpracę i odtąd siedzibą główną przy Baker Street zarządzał Elliott wraz ze swoimi synami - Hubertem i Ernestem, natomiast Fry przejął kierownictwo nad filią zakładu zlokalizowaną przy Gloucester Terrace 7. Firma działała w swojej pierwszej siedzibie do 1919, posługując się cały czas tą samą nazwą. Nie przeszkodziła temu nawet śmierć Clarence’a Fry’a (1897). Podczas II wojny światowej studio zostało zbombardowane, przez co uszkodzeniu uległa większość z najstarszych szklanych negatywów. W stulecie działalności zakładu, w 1963, został on przejęty przez firmę Bassano & Vandyk.

14 kwietnia 1909 - 19 marca 1981

Okres działalności: 1934 - 1969

Artystka fotograf. Pochodziła z rodziny uznanych fotografików lwowskich. Jej dziadek – Edward Trzemeski, wielokrotnie nagradzany za swoje prace, w 1869 roku założył pierwszy we Lwowie największy zakład fotograficzny i reprodukcyjny. Jej rodzicami byli Zofia i Rudolf Huberowie. Jako ich jedyna córka – Zofia kontynuowała tradycje rodzinne. Po śmierci matki, od 1934 roku wraz z ojcem kierowała zakładem fotograficznym przy ulicy Fredry 6, aż do jego zbombardowania we wrześniu 1939 roku. Atelier odtworzono następnie na ul. Akademickiej 28, gdzie Zofia pracowała z ojcem do jego śmierci w 1942 roku. Prace zmarłych rodziców przekazała do zbiorów Polskiego Towarzystwa Fotograficznego. Znaczna część kolekcji została utracona w 1944 roku podczas Powstania Warszawskiego.

Po II wojnie światowej Zofia Huber związała się z Zakładem Narodowym im. Ossolińskich we Wrocławiu. W 1953 roku została pierwszym kierownikiem Stacji Mikrofilmowej. Przez ponad 20 lat zajmowała się głównie archiwizowaniem zbiorów Ossolineum, ale także zajmowała się czynnie fotografią dokumentalną i portretową. Swoje prace sygnowała czerwonym atramentem. Zmarła we Wrocławiu.

Okres działalności: 1886 - 1942

10 sierpnia 1942 w Baranowiczach – 12 grudnia 2021 w Łodzi

Okres działalności: 1963 - 2021

Fotograf, reżyser filmowy, artysta multimedialny, scenarzysta i teoretyk sztuki. Jeden z najwybitniejszych współczesnych fotografików polskich, związany z łódzkim środowiskiem progresywno-awangardowym, uczestniczył w jego w najważniejszych manifestacjach artystycznych oraz wpłynął ideowo na kształtowanie się grupy Łódź Kaliska. Od 1966 roku członek Związku Polskich Artystów Fotografików, od roku 2002 członek honorowy.

Swoją twórczość artystyczną koncentrował wokół medium fotografii, dostrzegając w niej niewyczerpany potencjał refleksyjny, meta-artystyczny i estetyczny. W latach 1961 - 1966 studiował konserwację zabytków i muzealnictwo na Wydziale Sztuk Pięknych Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. W 1963 roku należał do grupy fotograficznej „Rytm”. Od 1964 roku był członkiem Grupy „Zero 61”, do której należeli m.in.: Jerzy Wardak, Józef Robakowski, Antoni Mikołajczyk i Wojciech Bruszewski. W latach 1969-1975 studiował na Wydziale Reżyserii w Państwowej Wyższej Szkole Filmowej, Telewizyjnej i Teatralnej w Łodzi, gdzie następnie wykładał. W latach 1970 – 1977 był współzałożycielem i jednym z filarów łódzkiej grupy Warsztat Formy Filmowej, najważniejszej ówcześnie formacji rozpoznającej miejsce fotografii w obszarze konceptualno-medialnym. Konsekwencją działań artystycznych była późniejsza, kilkunastoletnia filmowa działalność Różyckiego, w której rozwijał wątki o charakterze egzystencjalnym i religijno-mistycznym. W latach 70. i 80. współpracował z Wytwórnią Filmów Oświatowych w Łodzi, gdzie zrealizował kilkadziesiąt filmów dokumentalnych z obszaru etnologii, sztuki i obrzędów ludowych, m.in. nagradzane na wielu festiwalach filmowych: cykl „Era Wodnika”, „Nieskończoność Dalekich Dróg”, „Podpatrzona i podsłuchana Zofia Rydet A.D. 1989” i „Fotograf Polesia”.

W swojej twórczości interesowała go ludowość i religijność wsi, sztuka naiwna, mityczność a także wątki określane przez niego samego jako fotografia sakralna, a później fotozofia. W rozumieniu Różyckiego sztuka ma charakter uświęcający wobec codzienności, stąd potrzeba artystycznej szczerości i przywołanie metafizycznych, nierzadko religijnych treści. Był autorem i współautorem wystaw fotograficznych, krajowych i międzynarodowych w Polsce i za granicą. Do najważniejszych z nich należą: monograficzna wystawa „Andrzej Różycki. Chodzę swoimi drogami” (2004) w Muzeum Historii Fotografii w Krakowie, „Fotografia nostalgiczna” (2005) w łódzkiej Galerii FF, „Fotografia sakralna” (2007) w warszawskiej Zachęcie, „Wystawa fotozoficzna w hołdzie ś.p. fotografii analogowej” (2009) w Galerii Art New Media w Warszawie i „Wystawa fotozoficzna” prezentowana podczas Międzynarodowego Festiwalu Fotografii w Łodzi w 2009 roku. W 2009 roku Andrzej Różycki został odznaczony Srebrnym Medalem „Zasłużony kulturze Gloria Artis”. Jego prace znajdują się m. in. w zbiorach Muzeum Sztuki w Łodzi, Muzeum Narodowego we Wrocławiu, Muzeum Okręgowego w Toruniu, Muzeum Kinematografii w Łodzi i Muzeum Fotografii w Krakowie.