Okres działalności: 1861 - ?

Zakład fotograficzny prowadzony przez małżeństwo Emilię i Paula Voelkel (Völkel). Paul Anton Carl Voelkel (ur. 30 czerwca 1832 w Ząbkowicach Śląskich, zm. 6 stycznia 1904 w Lądku-Zdroju) był najwybitniejszym fotografem nyskim drugiej połowy XIX wieku i nadwornym fotografem książąt Hohenzollern. Swoją działalność fotograficzną małżeństwo rozpoczęło w 1861 roku. Pierwsze atelier założyli przy Paradeplatz nr 84 w Nysie (obecnie część Rynku). W 1867 przenieśli się pod numer 18 w Rynku, do kamienicy „Pod Patrycjuszem” i pozostali tam do 1895 roku, kiedy przeprowadzili się do Lądka-Zdroju. W bogatej ofercie zakładu można było znaleźć: portrety w różnych formatach, zdjęcia wizytowe, fotografie stereoskopowe, przeglądarki stereoskopowe, widoki Nysy i okolic, kolorowane akwarelami kopie stalorytów, bogaty wybór albumów, ramy do oprawiania fotografii. Atelier za swoje zasługi zostało wyróżnione dyplomem uznania na Wystawie Światowej w Wiedniu w 1873 roku. W sumie Paul i Emilia Voelkel posiadali cztery studia fotograficzne w czterech śląskich miastach. Były to studia w Nysie, Rynek 18 (od 1867), Wrocławiu przy ulicy Świdnickiej 51 (otwarte w 1885), Ząbkowicach przy ulicy Browarnej 11 (założone w 1884) oraz w Lądku-Zdroju przy ulicy Zamkowej 78, które działało od końca lat 60. XIX w. do 1910 roku. 

Okres działalności: około 1881 - lata 40. XX wieku

Ffirma będąca jednym z największych producentów i dystrybutorów fotografii stereoskopowych na świecie. Wydawała do 10 milionów stereofotografii rocznie. W sumie wydała ok. 40 tysięcy tytułów. Firmę założyli w 1882 roku (źródła podają także daty 1880 i 1881) w Ottawie w stanie Kansas bracia Underwood: Elmer i Bert Elias. Pod koniec lat 80. lub na początku lat 90. (w 1887 lub 1891) przenieśli się do Nowego Jorku. Wkrótce otwarte zostały filie w Toronto i Londynie. W 1897 bracia kupili trzy inne firmy, zajmujące się produkcją zdjęć stereoskopowych: J. F. Jarvis, Charles Bierstadt i William H. Rau. Underwood & Underwood w okresie największego rozwoju publikowali 25 tysięcy stereografii dziennie. Około 1900 roku wprowadzili do sprzedaży zestawy pudełkowe z fotografiami o określonych tematach oraz zestawy podróżne, przedstawiające atrakcyjne turystycznie miejsca z całego świata. Na zdjęciach przedstawiane były częste dla fotografii stereoskopowych motywy: wojny, zabytki, krajobrazy, ciekawostki przyrodnicze i sceny rodzajowe. Underwood & Underwood byli pionierami na polu fotografii prasowej, sprzedawali swoje zdjęcia gazetom i magazynom. W początkach I wojny światowej fotografie stereoskopowe zaczęły tracić popularność, co poskutkowało ograniczeniem ich produkcji. W rezultacie ok. 1920 lub nieco wcześniej wytwórnia Underwood & Underwood sprzedała swoje negatywy i prawa do nich innemu dużemu koncernowi, firmie Keystone View Company. Underwood & Underwood zaprzestali działalności w latach 40. XX wieku. 

Okres działalności: 1874 - około 1915

H. C. White Company - jedna z największych wytwórni fotografii stereoskopowych na świecie, powstała w 1874. Jej założycielem i właścicielem był Hawley C. White (ur. 1847). Firma miała swoje oddziały w Nowym Jorku, North Bennington, Chicago i Londynie. Fotografie stereoskopowe produkowane przez H. C. White’a wyróżniały się najlepszą jakością na świecie, uzyskiwaną dzięki innowacyjnej technologii produkcji z wykorzystaniem maszyn. White był pierwszym wydawcą stereofotografii, który zastosował obszerny tekst informacyjny o sfotografowanym obiekcie na rewersach tekturek, na które naklejane były zdjęcia. W 1907 White zbudował dużą fabrykę, wytwarzającą do 15 tysięcy fotografii stereoskopowych dziennie. Firma wyprodukowała ok. 13 tysięcy tytułów, także w formie zestawów pudełkowych, obejmujących widoki z całego świata oraz sceny rodzajowe. Wytwórnia była także wiodącym producentem sprzętu do oglądania zdjęć stereoskopowych, które zyskały opinię najlepszych na rynku. W 1915 roku, w obliczu ogólnego spadku popularności fotografii stereoskopowych, White zdecydował o zamknięciu fabryki i sprzedaniu negatywów innemu dużemu producentowi zdjęć stereoskopowych, firmie Keystone View Company. 

05.06.1813 - 22.12.1889

Okres działalności: 1848 - 1889

Édouard Baldus - francuski fotograf, drukarz i wydawca, urodzony w pruskiej miejscowości Grünebach, niedaleko Kolonii, jako Eduard Baldus, syn Johanna Petera Baldusa. Po krótkim epizodzie w armii pruskiej, w 1838 udał się do Paryża, by zrealizować swe marzenie o malarstwie. Na jego emigrację wpłynął jednak przede wszystkim wysłany za nim list gończy, w którym oskarżono go o drukowanie i rozprowadzanie fałszywych pieniędzy (groziła za to kara śmierci). Wtedy też zmienił imię na jego francuską wersję. Począwszy od 1841, przez okres kilku lat, próbował bezskutecznie podbić Salon Paryski. W międzyczasie, w 1845, ożenił się z Elizabeth Caroline Etienne, miał z nią trójkę dzieci. Aby utrzymać rodzinę zainteresował się nowym wynalazkiem - fotografią. W 1851 wszedł w skład pierwszego stowarzyszenia fotograficznego na świecie, Société Héliographique, a następnie Mission Héliographique, powołanej przez Komisję ds. zabytków przy francuskim Ministerstwie Spraw Wewnętrznych. Jej zadaniem miało być wykonanie fotograficznej dokumentacji architektonicznych zabytków na terenie Francji. Wkrótce stał się czołowym specjalistą w tej dziedzinie. Imponujące powiększenia fotograficzne i panoramy, wobec braku odpowiedniej technologii, uzyskiwał poprzez łączenie ze sobą kliku negatywów. W 1855, na zlecenie barona Jamesa de Rothschilda, kierującego przedsiębiorstwem kolejowym, wykonał fotograficzną dokumentację miejsc znajdujących się na trasie kolejowej Paryż–Boulogne-sur-Mer, którą umieszczono w albumie ofiarowanym królowej Wiktorii („Visite de Sa Majeste la Reine Victoria et de Son Altesse Royale le Prince Albert 18-27 aout 1855; Itineraire et vues du Chemin de fer du Nord”), obecnie przechowywanym w kolekcji królowej Elżbiety II. Fotografował także wielką powódź Rodanu w 1856 oraz, na rozkaz Napoleona III, w latach 1855–1858 budowę nowej części Luwru. W 1856 otrzymał obywatelstwo francuskie, zaś w 1860 został kawalerem Legii Honorowej, w ramach podziękowania za wkład w rozwój fotografii. W 1861 wykonał drugi album z fotografiami trasy kolejowej, prowadzącej z Lyonu do Marsylii i Tulonu, oraz serię 95 widoków Paryża w małym formacie. W kolejnych latach poświęcił się wykonywaniu heliograwiur - reprodukcji dzieł dawnych mistrzów (np. Albrechta Dürera) lub jego własnych zdjęć dotyczących zabytkowych budowli we Francji. Opracował własną metodę grawerowania zdjęć (metoda Baldusa), której nie zarejestrował w biurze patentowym i jej szczegóły utrzymał w tajemnicy. Rozwój fotografii i konkurencyjność cen spowodowała jednak jego bankructwo w 1887. Po latach zapomnienia obecnie Édouard Baldus uznawany jest za prekursora nowoczesnej percepcji i nowej estetyki w fotografii dokumentacyjnej, a jego prace osiągają wysokie ceny na rynku aukcyjnym. Bibliografia: Lindlein P., The Secret of Edouard Baldus, [dostęp: 16.04.2021]. Dostępny: http://www.lindlein.com/Baldus/The%20Secret%20of%20Edouard%20Baldus%20-%20Peter%20Lindlein_2010.pdf. Édouard Baldus, https://pl.wikipedia.org/wiki/%C3%89douard_Baldus [dostęp: 12.03.2021].

24.11.1841 – 19.04.1934

Okres działalności: ok. 1881 - 1914

Kimbei Kusakabe - urodzony w Kōfu 24 lub 27 listopada, jeden z pionierów fotografii japońskiej i jeden z najbardziej płodnych twórców japońskich do 1893. Głównie tworzył na rynek zachodni. Aktywny zawodowo w latach 1880–1900. Przed rozpoczęciem własnej działalności prowadził wieloletnią współpracę z Felice Beato, z którym pracował od 15 roku życia, kiedy opuścił dom rodzinny, aby u niego praktykować, oraz baronem Raimundem von Stillfried. Głównie asystował i kolorował fotografie. Swój zakład fotograficzny otworzył w 1881 w Jokohamie, w dzielnicy Bentendori, 8 lat później kolejne w dwóch dzielnicach Tokio - Honmachi oraz Ginza. Jego kadry przenoszono na pocztówki i eksportowano. Znany był z tego powodu bardziej na Zachodzie niż w Japonii, najczęściej jako „K. Kimbei”, gdyż imię artysty było łatwiejsze do zapamiętania dla obcokrajowców. Kolekcjonerzy chętnie zbierali jego pejzaże, często tworzono z nich całe albumy i montowano w harmonijki. Po swoim nauczycielu, baronie von Stillfried, kontynuował tradycję portretów studyjnych i krajobrazów, ale rozwinął w sobie własną, bliższą japońskiej, estetykę. Jego ręcznie kolorowane dzieła tworzyły coś unikalnego w wyrazie poprzez połączenie zachodniej technologii i stylu przypominającego japońskie malarstwo i drzeworyty (bijinga, ukiyo-e). To balansowanie pomiędzy dwoma źródłami inspiracji odpowiadało problemom ówczesnej Japonii - obawom o utratę rodzimych tradycji przy jednoczesnej chęci wchłaniania technologii czy mody europejskiej. Tworzył egzotyczny, wyidealizowany krajobraz kulturowy dla zachodnich turystów, którzy tak go sobie wyobrażali. Wiele fotografii skupiało się na wizerunkach kobiet, a do pozowania najczęściej zatrudniał gejsze, które nie obawiały się tego zajęcia. Pomimo tego, że pokazywały normalne czynności, przedstawiane także tradycyjnie w stylu ukiyo-e, to sam fakt pojawienia się gejszy sprawiał, że przez długi czas ujęcia te postrzegane były jako erotyczne. Fotograf na dobre rozstał się z fotografią około 1914, kiedy to zajął się malarstwem. Data jego śmierci jest niepewna, w źródłach pojawia się, że zmarł w Ashiya zarówno w 1932 jak i 1934. Bibliografia: Bennet T., KUSAKABE KIMBEI (1841–1932) w: Encyclopedia of the Nineteenth-century Photography, red. Hannavy J., New York 2008, s. 810. Tucker A., The History of Japanese Photography, Houston 2003, s. 29-30, 349. [dostęp: 03.03.2021]. Dostępny: https://archive.org/details/historyofjapanes0000unse/page/n5/mode/2up. https://de.wikipedia.org/wiki/Kusakabe_Kimbei [dostęp: 03.03.2021].

Okres działalności: 1946 -

Meopta - początki firmy związane są z miejscowością Przerów (Prerov), gdzie w 1933 założono zakłady Optikotechna. Firma ta produkowała początkowo obiektywy i kondensory, następnie rozszerzając ofertę o powiększalniki, lornetki, lunety celownicze, projektory do slajdów i aparaty fotograficzne. W 1939 pojawiły się pierwsze lustrzanki dwuobiektywowe Flexette, a następnie Flexaret. Podczas II wojny światowej Optikotechna produkowała głównie wyroby optyczne dla armii niemieckiej. Po zakończeniu wojny firmę znacjonalizowano i zmieniono nazwę na Meopta. Zakłady zaczęły produkować całą gamę aparatów, a także powiększalników fotograficznych, jednak w latach 1971–1989 ponownie skoncentrowano produkcję na wyrobach dla wojska. W 1991 zdecydowano, że Meopta będzie sprywatyzowana i przekształcono ją w spółkę akcyjną.

Okres działalności: 1926 - 1958

Zeiss Ikon AG - koncern fotograficzny powstały w 1926 z połączenia czterech głównych producentów sprzętu fotograficznego w Niemczech: Contessa Nettel AG, Ernemann Werke AG, Optische Anstalt C.P. Goerz oraz ICA AG. Zeiss Ikon stał się częścią grupy kapitałowej o nazwie Fundacja Carl Zeiss, w skład której wchodził również producent optyki Carl Zeiss. Powstały koncern stał się największym producentem aparatów fotograficznych w Niemczech, kontynuując produkcję modeli opracowanych przed zjednoczeniem. Po drugiej wojnie światowej firma działała zarówno we Wschodnich Niemczech, jako VEB Zeiss Ikon Dresden, jak i w Niemczech Zachodnich jako Zeiss Ikon AG Stuttgart. W 1958 w wyniku pozwu wystosowanego przez właścicieli o prawo do używania nazwy, drezdeńskie zakłady zmieniły nazwę na VEB Kinowerke Dresden.

Okres działalności: 1917 - 1992

Herlango - w 1917 w Wiedniu z połączenia trzech producentów branży fotograficznej: Hrdliczka, Langer i R.A. Goldmann powstała firma Herlango. Nazwa nowo utworzonej firmy pochodzi od pierwszych liter zaczerpniętych z nazw tych producentów (Her, Lan, Go). Firma zajmowała się produkcją drewnianych aparatów atelierowych i podróżnych, w których specjalizowała się firma Goldmann. W okresie międzywojennym firma zajmowała się głównie sprowadzaniem z Niemiec aparatów fotograficznych i sprzedawaniem ich pod nazwą Herlango czy też Renox.

Okres działalności: 1902 - 2017

Plaubel & Co AG - w 1902 Hugo Schrader założył firmę produkującą aparaty fotograficzne o nazwie Plaubel & Co. Wcześniej zdobywał niezbędne doświadczenie pracując w firmach Voigtländer i Krügener. W 1912 firma wypuściła na rynek jeden z najsłynniejszych aparatów fotograficznych o nazwie Plaubel Makina, który charakteryzował się oryginalną, nożycowo-rozpórkową konstrukcją. Aparat ten po kilku modyfikacjach był produkowany przez następne 48 lat. Po śmierci Hugo Schradera w 1940 kierownictwo firmy przejął jego syn Goetz. Po II wojnie światowej firma opracowała wielkoformatowe aparaty o nazwie Peco, a po zakończeniu produkcji Makiny w latach 60. XX w. serie aparatów Makiflex i Pecoflex. W 1997 zmarł Goetz Schrader, jednak firma funkcjonowała aż do 2017.

Okres działalności: 1898 - 1925

Voigtländer & Sohn - firmę założył w 1756 w Wiedniu Johann Christoph Voigtländer. W 1840 rozpoczęto produkcję pierwszego wyliczonego matematycznie obiektywu portretowego, a w rok później wyprodukowano pierwszy całkowicie metalowy (mosiężny) aparat do wykonywania dagerotypów. W 1849 założono filię w Brunszwiku, a w 1868 przeniesiono tu główną siedzibę firmy. Przez lata była producentem obiektywów fotograficznych, ale w XX w. produkowała również aparaty fotograficzne. W okresie międzywojennym pojawiła się seria średnioformatowych aparatów składanych Bessa (produkowana od 1929), a także seria małoobrazkowych aparatów Vito (od 1939). Produkcja obydwu modeli aparatów była kontynuowana po II wojnie światowej. Jeszcze w 1898 przekształcono rodzinną firmę w spółkę akcyjną, a w 1925 większość akcji przejął koncern chemiczny Schering AG. W 1956 Schering sprzedał większościowy pakiet Fundacji Carl Zeiss, a w 1965 firmy Zeiss i Voigtländer połączyły się. W 1973 markę Voigtländer odkupiła firma Rollei. Obecnie (od 1999) marka znajduje się w rękach firmy Cosina.