Twórca

fotograf amator

Francman (Bukowiecki) Tadeusz

1889 - 1964

Tadeusz Francman, później Bukowiecki - fotograf amator, wraz z rodzicami Zygmuntem (ur. 1867 – zm. 1929) i Emilią z Cenclów (ur. 1866 – zm. 1944) oraz rodzeństwem: Janiną Hermanową (ur. 1890 – zm. 1961), Zofią (ur. 1892 – zm. 1905), Feliksem (ur. 1894) i Jadwigą (ur. 1896) na początku XX w. mieszkał w Sosnowcu przy obecnej ul. Kołłątaja 3. Bukowiecki był m.in.: członkiem redakcji krakowskiego „Czasu”, założycielem pierwszego pisma o tematyce filmowej „Ekran” (1919), działaczem Polskiego Związku Turystycznego i Krakowskiego Klubu Automobilowego. Źródło: Anna Urgacz-Szczęsna (Sosnowieckie Centrum Sztuki – Zamek Sielecki).




Twórca

zakład fotograficzny

Erwin

Okres działalności: 1861 - 1902

Erwin - zakład fotograficzny prowadzony przez Niemca Erwina Hanfstaengla (ur. 1838 – zm. 1905) w Paryżu przy Rue Frochot nr 4. Fotografował głównie arystokratów i ludzi z wyżyn społecznych.




Twórca

fotograf

Łyczywek Krystyna

24.08.1920 - 22.04.2021

Krystyna Łyczywek z domu Wiza – fotografka, romanistka, tłumaczka, dziennikarka, publicystka, animatorka ruchu fotograficznego, harcerka, uczestniczka powstania warszawskiego. Absolwentka Gimnazjum Sióstr Urszulanek w Poznaniu i filologii romańskiej na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza. Po II wojnie światowej, z poślubionym podczas powstania warszawskiego mężem Romanem, zamieszkała w Szczecinie. W latach 1946–1947 była lektorem języka francuskiego w Wyższej Szkole Inżynierskiej. Zadebiutowała w 1948 na wystawie Koła Fotograficznego Ośrodka Polskiej YMCA w Szczecinie, gdzie pokazała „Studium dziecka”. W 1949 uczestniczyła w kursie fotograficznym zorganizowanym przez fotografa szczecińskiego Tadeusza Bilińskiego. Na konkursie „Panoramy Północy” w 1958, została uhonorowana drugą nagrodą za reportaż „Fordem przez północ Polski”. W 1957 na zlecenie Towarzystwa Rozwoju Ziem Zachodnich rejestrowała warunki życia przybyłych tam osadników. Od tego momentu dokumentowała zmiany zachodzące w mieście i na Ziemi Szczecińskiej. Do tematu powracać będzie wielokrotnie. Gdy w 1953 w Szczecinie powołano Oddział Polskiego Towarzystwa Fotograficznego, Łyczywek objęła w nim funkcję wiceprezesa, a po jego likwidacji w 1962, rozpoczęła pracę w nowo utworzonym Szczecińskim Towarzystwie Fotograficznym, w którym pracowała jako prezes i wiceprezes, oraz w Federacji Amatorskich Stowarzyszeń Fotograficznych w Polsce. W lutym 1964 została członkiem ZPAF, w którym otrzymała legitymację nr 309. Od 1970 brała udział w kongresach Fédération Internationale de l’art. Photographique (FIAP), uczestniczyła w pracach Komisji Młodzieżowej. Aktywnie działa w Komisji Audiowizualnej i komisjach obradujących nad nazewnictwem konkursów diaporam, których była propagatorką. Autorka artykułów publikowanych m.in. na łamach „Fotografii”, „Magazynu Foto”, „Głosu Szczecińskiego”, „Przeglądu Zachodniopomorskiego”, „Photo Ciné Revue”, „Foto-Kino” czy „Československa Fotografia”. Autorka i redaktorka książek: „Fotografia artystyczna na Ziemiach Zachodnich i Północnych w latach 1945–1985” (1985), „Fotografia artystyczna na terenach pogranicza w latach 1945–1987” (1988), „Diaporama” (1989), „Polska fotografia artystyczna” (1989), „Rozmowy o fotografii” (2002), „Jestem w Paryżu. Dzienniki z lat 1961–2006” (ca 2006), „Fotografia zbliżą” (2012). Przygotowała 170 ekspozycji indywidulanych, uczestniczyła w ponad 150. wystawach zbiorowych w Polsce i za granicą. Bibliografia: Januszewska H., Krystyna Łyczywek – publicysta, społecznik i artysta. Praca magisterska napisana pod kierownictwem dr. Aleksandra Żakowicza, Częstochowa 1994, maszynopis.




Twórca

wydawnictwo

F. Ph. G. - Farbenphotographische Gesellschaft m.b.H.

Okres działalności: 1911 - 1944

Farbenphotographische Gesellschaft m.b.H. - wydawnictwo założone w 1911 roku w Stuttgarcie przez Hermanna Schobera, Alfreda Wackera oraz Augusta Schulera. Mieściło się przy Augustenstrasse 13. Wydawało fotografie stereoskopowe, w sumie 53 serie, początkowo liczące po 12, a potem po 6 zdjęć. Ich tematyka obejmowała m.in.: Jerozolimę, Syrię, Egipt, Algier, Rzym, Pompeje, Amalfi, Capri, Szwajcarię, Berlin i inne miasta niemieckie, oraz zamki niemieckie, pejzaże zimowe i rzekę Ren.




Twórca

fotograf

Włodek Jan Zdzisław

31.01.1885 - 19.02.1940

Jan Zdzisław Włodek - fotograf amator, agronom, właściciel ziemski, społecznik, profesor zwyczajny Uniwersytetu Jagiellońskiego, dziekan Wydziału Rolniczego UJ, legionista i polski dyplomata, publicysta i korespondent przedwojennego „Czasu” piszący pod pseudonimem Feliks Nienaski. Fotografia towarzyszyła mu przez całe życie, pierwsze zdjęcia wykonał w rodzinnym majątku w Dąbrowicy, dokumentując życie codzienne typowego polskiego ziemiaństwa. W czasie studenckich podróży krajowych i zagranicznych zabierał ze sobą aparat i z tego czasu pochodzą m.in. pejzaże alpejskie. Po wybuchu I wojny światowej wstąpił do Legionów Polskich, udostępniając wojsku swój samochód. Służył jako kierowca, a następnie został komendantem oddziału automobilowego. Z tych niespokojnych czasów zachowały się pojedyncze fotografie ilustrujące żołnierską codzienność oraz dwa reportaże: pierwszy ze stycznia 1915, z uroczystość obchodów 52. rocznicy wybuchu powstania styczniowego w Sławkowie oraz drugi, z 15 lipca 1916, z rewii wojskowej, która odbyła się na łąkach wsi Czeremoszno na Wołyniu. Przed wybuchem wojny, bo już w 1912, zainteresował się wynalazkiem Braci Lumiére - fotografią w technice autochromu, wykonywał ją z powodzeniem aż do 1930. Jest autorem 243 autochromów, wśród nich znajdują się portrety, sceny rodzajowe, martwe natury, krajobrazy i roślinność tatrzańska oraz dokumentacja prowadzonych badań naukowych z dziedziny rolnictwa. W kolejnych latach wykonywał fotografie na barwnych przeźroczach produkowanych przez firmę Agfa. Jego pracę oraz pasję fotograficzną przerwał wybuch II wojny światowej, jako profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego był ofiarą Sonderaktion Krakau. Zmarł 19 lutego 1940, 10 dni po powrocie z obozu Konzentrationslager Sachsenhausen. Bibliografia: Rybicki A., Legionowe kadry, Kraków 2014. Chorązki M., Prof. Jan Zdzisław Włodek (1885–1940) - Ojczyzna śmierci warta..., Kraków 2020. Dostępne: https://ipn.gov.pl/pl/publikacje/publikacje-edukacyjne-i/144382,Prof-Jan-Zdzislaw-Wlodek-Ojczyzna-smierci-warta-PDF.html (dostęp: 17.09.2021).




Twórca

zakład fotograficzny

Fridrich František

František Fridrich (21.05.1829 - 23.03.1892) - najwybitniejszy czeski fotograf oraz wydawca drugiej połowy XIX wieku. Osiągnął rozpoznawalność na szeroką skalę, szczycąc się przede wszystkim praskimi wedutami oraz ujęciami z uzdrowisk. W 1847 rozpoczął studia wyższe na Wydziale Prawa w Pradze, które jednak opuścił cztery lata później. To na ten okres datuje się jego pierwszą styczność z fotografią - zapoznał się z dagerotypią, ale przede wszystkim nowo powstałą techniką mokrego kolodionu. W 1855 kształcił się podróżując po Europie. Efektem wizyty w Paryżu była seria zdjęć stereoskopowych, które następnie wystawił po powrocie do kraju. Była to pierwsza znana czeska ekspozycja fotografii. Stereofotografie wykonywał także podczas dalszych podróży w latach 50. XIX stulecia, m.in. w USA, Londynie czy Hamburgu. W 1856 otrzymał licencję na wykonywanie dagerotypów. Rok później wyjechał do Stanów Zjednoczonych. W 1860 wrócił oraz rozpoczął karierę jako fotograf zabytków i krajobrazu. Pierwsze studio otworzył w 1862 na praskim Starym Mieście, w rodzinnym Domu Pod Złotym Cesarskim Jabłkiem (dům U Zlatého říšského jabłka) przy ul. Michalskiej 438/I. Oferował szeroką gamę usług, od portretów w formacie wizytowym przez ujęcia zabytków, dokumentację najważniejszych wydarzeń społecznych i kulturalnych (np. Wystawy Ekonomiczno-Przemysłowej na wyspie Rohan), ilustrowanie zielników czy reprodukowanie dzieł sztuki. Na uwagę zasługują szczególnie jedne z pierwszych zimowych ujęć Pragi oraz równie pionierskie fotografie sportowe (łyżwiarstwo i wioślarstwo). W 1864 poszerzył swoją działalność o fotografię topograficzną, skupiając się na okolicach Cieplic oraz innych uzdrowisk. W 1866 uzyskał tytuł Królewskiego Fotografa Sądowego na terenie Prus, a od lat 80. XIX w. podobną funkcję pełnił dla cesarskiego domu w Australii, Algierze, Szanghaju czy Japonii. Od 1870 jego kariera zaczęła się rozwijać. Jako pierwszy w Czechach wykonywał fotografie aktów, stworzył również pierwsze fotograficzne karty okolicznościowe i malarskie przysłów. Był pierwszym wielkim fotografem, dla którego głównym tematem było miasto. Utworzył na rogu ulic Příkopy oraz Havířskiej własny sklep fotograficzny, a w Hamburgu powstał drugi oddział jego studia. Stał się jednym z głównych fotografów krajobrazu w monarchii austro-węgierskiej. Podejmował również międzynarodowe kontrakty, działając nie tylko w największych miastach europejskich (Wiedeń, Paryż, Londyn, Berlin), ale także Brazylii czy Stanach Zjednoczonych. W 1880 magazyn „Photographische Correspondenz” sporządził nawet listę biur Fridricha w miastach na całym świecie, m.in.: Sydney, Kapsztadzie, Nowym Jorku czy San Francisco. Był laureatem wielu nagród, m.in. brązowego medalu na Wystawie Etnograficznej w Moskwie (1867) oraz Austriackiego Wielkiego Złotego Medalu dla Sztuki i Nauki. Po śmierci jego zakład fotograficzny przejęła córka, Eleonora.




Twórca

fotograf

Seńkowski Mikołaj

1893 - po 1939

Okres działalności: 1910 - 1939

Mikołaj Seńkowski - fotograf Huculszczyzny okresu międzywojennego, wykonywał znakomite portrety Hucułów i Hucułek, wydawał pocztówki „Typy huculskie”. Wykonywał też zdjęcia reporterskie. 




Twórca

fotograf

Jasieński Władysław

08.08.1921 - 2010

Władysław Jasieński - fotograf, członek ZPAF. Związał się z Gliwicami i od 1954 był członkiem tamtejszego Towarzystwa Fotograficznego. Studiował rolnictwo, a po skończeniu edukacji zamieszkał w Zabrzu, gdzie tworzył. Jego fotografie, doskonale technicznie wykonane, zaliczyć można do nurtu postpiktorialnego, eksperymentował jednak również z rozwiązaniami awangardowymi. Ujęcia często przesłaniało delikatne sfumato, co nadawało im miękkości. Ukazywane formy były za to wyraźne i statyczne. Słynął z martwych natur. W zbiorach MuFo znajdują się znakomite industrialne fotografie Jasieńskiego z jego cyklu „Energetyka”. Od 1982 należał do Śląskiego Okręgu ZPAF. Brał udział w wielu krajowych i międzynarodowych wystawach i salonach fotograficznych, za co został nagrodzony przez Międzynarodową Federację Sztuki Fotograficznej tytułem „Artiste FIAP”. Zmarł w 2010 roku. Bibliografia: Fenomeny i fantomy : gliwickie środowisko fotograficzne w latach 1951–2000, 15.09. – 30.10.2006, aut. tekstów A. Kwiecień, K. Kalina, J. Lewczyński, katalog wystawy, Gliwice 2006. https://web.archive.org/web/20180809104014/https://www.fotopolis.pl/inspiracje/galerie/16401-fenomen-gliwickiego-srodowiska-fotograficznego-1951-2000 [dostęp: 11.02.2022].




Twórca

zakład fotograficzny

Koller Károly

28.01.1838 - 26.11.1889

Károly Koller - fotograf austro-węgierski urodzony w Sybinie, odznaczony Orderem Franciszka Józefa, właściciel atelier. W gimnazjum uczęszczał na zajęcia z rysunku do Theodora Glatza, malarza i fotografa. Współpracował z nim także później, uczył rysunku i prowadził wspólnie z nim pracownię fotograficzną. Wydali dwa albumy dotyczące ludzi oraz strojów z rejonu Siedmiogrodu (1862). Koller uczył się na wiedeńskiej Politechnice i ASP (1859–1871), od 1866 należał do Wiedeńskiego Towarzystwa Fotograficznego. Po śmierci wspólnika w 1871 prowadził jego zakład fotograficzny w Sybinie, z filiami w Kluż-Napoka (tutaj, wraz z Ferencem Veressem, przeprowadzał pierwsze dyskusje na temat fotografii kolorowej) oraz w Târgu Mureș, a już w 1873 przekazał go siostrzenicy Glatza, Camilli Asbóth. Koller wyjechał do Budapesztu na zaproszenie Józsefa Borsosa, gdzie został kierownikiem jego zakładu. Swoją firmę otworzył zaledwie dwa lata później, prowadził ją do końca życia, a po śmierci założyciela przejęli ją asystenci, Román Forché i István Gálfy. Pracownia działała do 1908. Do największych osiągnięć Kollera należą chromofotografie nagrodzone na wiedeńskiej Wielkiej Wystawie Światowej w 1873. Posiadał również tytuł nadwornego fotografa, uwieczniał m.in. Pałac Królewski w Gödöllő. W życiu prywatnym Károly Koller był mężem Liny Máriával oraz ojcem pięciorga dzieci. Zmarł w Budapeszcie.




Twórca

zakład fotograficzny

Foto - Schilling

Okres działalności: 1945 - ?