fotograf
Motyka Jan
1924 - 2005
Okres działalności: 1964 - 2005
Jan Motyka – artysta - fotograf urodzony
w Krakowie. Nieznane jest jego
dzieciństwo i losy w czasie wojny. Ojciec artysty pod koniec życia prowadził
zakład fryzjerski w Krakowie. Jan Motyka
studiował po wojnie na Wyższej Szkole Ekonomicznej (ob. Uniwersytet
Ekonomiczny), studiów nie ukończył. W
latach 50. prowadził pracownię fotograficzną w Biurze Gospodarki Komunalnej,
następnie w Urzędzie Miasta Krakowa (wówczas Urzędzie Rady Narodowej), kolejno
zatrudniony został w Instytucie Fizyki Jądrowej. Tam zorganizował w końcu lat 60. wystawę swoich zdjęć witryn
sklepowych Krakowa, udekorowanych odświętnie zgodnie z nakazami rządowymi. Wystawa
ta obnażając absurd i groteskowość dekoracji sklepowych wpłynęła na zmianę
wytycznych rządowych w tej dziedzinie. Wystawa została zdjęta, nieznany jest
los negatywów. Aktywny zawodowo i rozpoznawalny w środowisku fotograficznym
zaczął być od połowy lat 60. Zaprezentował
wówczas prace na wystawach Krakowskiego Towarzystwa Fotograficznego. Brał także
udział w 1964 roku w I Salonie Fotografii Artystycznej w Gdańsku. Otrzymał
wówczas nagrodę za portret góralki pt. Uśmiech.
Związany z Krakowem do 1980 roku (na rewersach fotografii z tego okresu można
odnaleźć adresy zamieszkania w kolejności: : ul. Konarskiego 44/10, następnie ul.
Smoleńsk 48/14 i ostatni adres: ul. Stachiewicza 51/97). Pod koniec 1980 r. wyemigrował
najpierw do Danii, by ostatecznie osiąść w Hamburgu. Niezwykle aktywny zawodowo
przez całe życie, był autorem i współautorem wielu wystaw fotograficznych,
zarówno indywidualnych jak i zbiorowych. Nie należał do ZPAF-u. (Związku
Polskich Artystów Fotografików). Był za to członkiem Krakowskiego Towarzystwa
Fotograficznego (KTF). Uczestnik Międzynarodowych
Salonach Fotograficznych, organizowanych pod patronatem FIAP, gdzie jego prace
wielokrotnie zdobywały medale, nagrody czy wyróżnienia (m.in. Kraków 1972 –
1974; Reus 1972, 1974; Bordeaux 1975; Sarawak 1975; Seul 1976; Tajpej 1977;
Singapur 1978; Puyallup 1978; Surabaya 1979; Edynburg 1980; Hongkong 1992, 1993).
W 1980 r. otrzymał honorowy tytuł Artiste FIAP (AFIAP) - nadany przez
Międzynarodową Federację Sztuki Fotograficznej FIAP. Jan Motyka w swojej pracy
posługiwał się głównie fotografią czarno –białą, żelatynowo – srebrową, poruszając
szerokie spectrum tematów: portret, martwą naturę (intrygujący cykl „Z
kredensowej szuflady”, gdzie zestawił metalowe sprzęty kuchenne: noże i
korkociągi), pejzaż (górski, przyroda: łąki, zarośla, drzewa, piękne krajobrazy
zimowe ze śladami ludzkimi na śniegu; pejzaż miejski np. Kraków – Wawel, Rynek
Główny, Kazimierz, kino Kijów) wydarzenia sportowe (w tym zawody osób niepełnosprawnych),
procesje, także z udziałem Karola Wojtyły; wystawy psów, świat roślin (cykl
potrójnie zestawionych zdjęć kwiatów i liści). Jego wielką namiętnością była gra
w szachy, które także występują na jego zdjęciach. Wykonywał również projekty
plakatów. Bawił się fotomontażem. Obok fotografii żelatynowo – srebrowej interesował
się także od końca lat 60tych dawnymi szlachetnymi technikami fotograficznymi,
jak pseudosolaryzacją czyli techniką polegającą na częściowym odwróceniem
obrazu negatywowego na pozytywowy pod wpływem dodatkowego naświetlenia
materiału światłoczułego podczas wywołania i izohelią, tj. techniką polegająca na
wykorzystaniu pozytywów fotografii, których obraz jest złożony z kilku
powierzchni . W Muzeum Fotografii w Krakowie znajduje się jego obszerna
spuścizna oraz katalogi z około 200 wystaw w Polsce i dyplomy z konkursów
międzynarodowych. Dwukrotnie żonaty. Jego synem jest Jan Motyka junior,
historyk sztuki i kolekcjoner fotografii, który przekazał do zbiorów Muzeum Fotografii dorobek ojca.
Bibliografia:
Kanikuła Małgorzata Jan
Motyka, fotograf krakowski. Kraków: miesięcznik społeczno-kulturalny 2012 nr 12
https://pl.wikipedia.org/wiki/Jan_Motyka
(dostęp z dnia 15.09.2023)