Okres działalności: około 1910 - ?

Alfred Exner (ur. 1886 lub 1887), syn fotografa Augusta Exnera, prowadził zakład fotograficzny w Cieplicach Śląskich-Zdroju (niem. Bad Warmbrunn, obecnie część Jeleniej Góry).

Okres działalności: lata 20. XX w. - 1972

Keystone View Company, Paryż - Paryska filia założonej w 1892 w Pensylwanii wytwórni „Keystone View Company”. Agencja była czołowym, obok swojego konkurenta „Underwood & Underwood”, wydawnictwem fotografii stereoskopowych o charakterze artystycznym i edukacyjnym na całym świecie. W pierwszych dekadach XX wieku, kiedy fotografie stereoskopowe zaczęły tracić popularność, a wiele wydających je firm podupadło, wytwórnia Keystone View Company kupiła ich negatywy i prawa do nich. W latach 20. Keystone View Company była jedynym istniejącym dużym producentem tradycyjnych zdjęć stereoskopowych. Wraz ze rozszerzaniem działalności w kolejnych krajach, w tym czasie agencja otworzyła oddział także w Paryżu. Jako jedna z niewielu firma dostała zezwolenie na fotografowanie i rozpowszechnianie ujęć z frontu pierwszej wojny światowej. Przeważają część serii wojennej stanowią właśnie fotografie z terenów Belgii i Francji. W 1963 Keystone View Company została zakupiona przez Mast Development Company i działała do 1972, produkując sprzęt optyczny. Zobacz więcej: Keystone View Company Bibliografia: https://www.jstor.org/site/xavier-university-of-louisiana/WWI-keystone-view-company/ [dostęp: 04.02.2022].

1950 - 2017

Fotograf, z wykształcenia geograf. Urodził się w 1950 roku we Wrocławiu. Fotografii uczył się od ojczyma, Zbigniewa Kubrakiewicza – członka Lwowskiego Towarzystwa Fotograficznego. Własną działalność w zawodzie Zawadzki rozpoczął w latach 70. XX wieku. Związany był wówczas z galerią „Foto-Medium-Art”, w której po raz pierwszy wystawił swoje zdjęcia na wystawie „Przedmiot” w 1976 roku. Jedynymi z najbardziej znanych prac z wczesnego okresu jego twórczości są ujęcia krajobrazowe Karkonoszy. Charakteryzuje je silna świadomość kadrowania oraz mocne operowanie światłocieniem. Następnie, od 1980 do 1981 roku Zawadzki był członkiem ugrupowania „Zespół Roboczy 4+”. Grupa inspirowała się fotografią amerykańską z lat 20. i 30. XX wieku, nawiązując do między innymi do działań grupy „f64”. W 1983 roku Zawadzki współtworzył również powstanie nurtu tak zwanej fotografii czystej lub elementarnej, nawiązującej do podstaw samej istoty fotografii. W efekcie artyści odchodzili od bezpośredniego, oczywistego naśladownictwa natury. W 1984 roku fotograf przeprowadził się do Zielonej Góry, gdzie prowadził wraz z żoną własną galerię „Korytarz”. Zajął się wówczas także działalnością edukacyjną. W 1991 roku został członkiem ZPAF, organizował też liczne fotograficzne plenery górskie. Do końca życia tworzył w technikach szlachetnych. Zmarł w 2017vroku. 

Okres działalności: ? - 1890

Studio fotograficzne założone i prowadzone przez hrabiego Stanisława Juliana Ostroroga starszego, z rodu Nałęczów (ur. ok. 1834 w Mohylewie na Białorusi, zm. 31 maja 1890 w Londynie). Ostroróg należał do najwybitniejszych polskich fotografów na emigracji. Pierwsze studio fotograficzne otworzył w Marsylii, a kolejne w 1874 roku w Paryżu. Nazwa studia prawdopodobnie pochodziła od drugiego imienia jego żony, Teodozji Walerii Gwozdeckiej. W 1878 Ostroróg sprzedał swój paryski zakład. W 1884 otworzył małą pracownię na Conduit Street 5 w Londynie, którą z zakładu produkującego emalię wkrótce przekształcił w kolejne studio fotograficzne. „Walery” był zakładem specjalizującym się w portretowaniu ludzi z wyższych sfer. W 1886 Ostroróg sportretował królową Wiktorię i od tej pory posługiwał się tytułem fotografa królowej. Wśród osobistości, których portrety wykonał, byli Gustaw Eiffel, Wiktor Hugo i Ludwik Pasteur. Specjalnością firmy było również wykonywanie zdjęć na emalii. W 1886 roku Ostroróg przeniósł swoje studio na Regent Street 164 w Londynie. W 1889 nagrodzono go złotym medalem na powszechnej wystawie w Paryżu. Stanisław Julian Ostroróg zmarł w 1890 i został pochowany na cmentarzu Brompton w Londynie. Po jego śmierci atelier przejął jego syn Stanisław Julian Ignacy Ostroróg, współpracując przez kilka lat z angielskim fotografem Alfredem Ellisem. Siedziba spółki pod nazwą „Alfred Ellis & Walery” mieściła się przy Baker Street 51. 

12.12.1852 - 01.08.1930

Okres działalności: 1878 - 1921

Pelagia Gdeczyk z d. Eitner - urodzona w Popowicach polska fotografka. Wiedzę z zakresu fotografii zdobyła w zakładach w Poznaniu, u Balbiny Mirskiej (1878) oraz Eufemii i Anieli Rivoli (1878–1879). Własne atelier założyła 31 maja 1879 w Gnieźnie, w budynku na rogu ul. Mieszka 34 i Mickiewicza (wówczas Hornej 32 i Nowej). Od 1900 zakład prowadziła przy ul. Mickiewicza 6 (wówczas Nowej 6), a ok. 1903–1904 otworzyła filię we Wrześni przy ul. Warszawskiej (wówczas Poststrasse 192), którą w 1909 przekazała mężowi. Z działalności zawodowej wycofała się po 42 latach - w 1921, a zakład sprzedała Aleksandrowi Thorżowi. Skupiała się na tworzeniu portretów, ale nie stroniła również od uwieczniania zabytków i krajobrazów miejskich (głównie Gniezna i Trzemeszna). W 1884 otrzymała specjalną premię na wystawie przemysłowej w Pleszewie. Działała społecznie, w 1918 reprezentując Gniezno na Sejmie Dzielnicowym w Poznaniu, oraz udzielając się w sprawach ubogiej ludności i w Stowarzyszeniu św. Wincentego a Paulo. Została pochowana na cmentarzu św. Piotra i Pawła w Gnieźnie. Bibliografia: Kowalska E., Gnieźnieńskie Zakłady Fotograficzne w latach 1853–1919 [w:] GNIEZNO. Studia i materiały historyczne, t. 4, Gniezno 1995, s. 138, 154–155.

1885 - 3 marca 1964

Okres działalności: 1909 - 1960

Fotograf, dokumentalista, właściciel studia fotograficznego w Będzinie. Urodził się w Białymstoku, w rodzinie szlacheckiej, jako syn telegrafisty Józefa Floriana i Adeli Heleny z Klepperów. Pod koniec XIX wieku rodzina przeniosła się do Będzina, gdzie ojciec Bronisława pracował jako pomocnik naczelnika urzędu pocztowo-telegraficznego. Zawodu fotografa uczył się od swojej żony, Urszuli z Kaszyńskich Arciszewskiej, która uzyskała uprawnienia czeladnicze w renomowanym studiu fotograficznym braci Altmann w Sosnowcu. 

W 1909 roku Arciszewski wraz z żoną rozpoczął działalność fotograficzną w Będzinie, otwierając na Starym Rynku własne studio fotograficzne, przeniesione później do kamienicy Zalewskich przy ulicy Małachowskiego 4. Zakład specjalizował się wówczas w portretach: cywilnych, zawodowych, sportowych i mundurowych, a Arciszewski rozwijał również prywatnie swoją pasję dokumentalną. Tuż po wybuchu I wojny światowej, w 1914 roku, Bronisław Arciszewski został aresztowany na skutek donosu konkurencji,; postawiono mu zarzut o szpiegostwo na rzecz Rosji, w wyniku czego dwa lata spędził w niemieckich obozach jenieckich w Zoltau koło Hamburga i Weselberg w Nadrenii. W niewoli wykonywał również pracę fotografa, dokumentując rzeczywistość obozów jenieckich. Pomimo intratnej oferty władz niemieckich, zainteresowanych odkupieniem negatywów Arciszewskiego, udało mu się przewieść je do kraju. Został uwolniony w 1919 roku dzięki interwencji zamożnej grodzieckiej rodziny Ciechanowskich.

W okresie międzywojennym Arciszewski razem z żoną rozwijał zakład fotograficzny w Będzinie, który w krótkim czasie, mimo dużej konkurencji, stał się jednym z renomowanych i najbardziej znanych tego rodzaju firm w Zagłębiu Dąbrowskim. Oprócz fotografii atelierowej firma dokumentowała też obiekty industrialne, wnętrza budynków urzędowych i zamku w Będzinie, a fotografie były wykorzystywane również do druku pocztówek, przewodników i albumów poświęconych działalności lokalnych przedsiębiorstw. Zakład Arciszewskich otrzymywał liczne zamówienia podczas uroczystości państwowych, miejskich i kościelnych oraz prowadził interesującą dokumentację życia społecznego i obyczajowego z terenów Będzina z lat 1909–1938. Na fotografiach Arciszewski utrwalał mieszczaństwo i szlachtę z przełomu XIX i XX wieku, a także liczną w Będzinie przed II wojną światową społeczność żydowską. Studio Arciszewskiego było w dwudziestoleciu międzywojennym cenioną marką w Będzinie i okolicach oraz wyznacznikiem wysokiej jakości fotografii.

Po wybuchu II wojny światowej zakład fotograficzny przejął Niemiec Karl Ziegier, fotograf amator, który zatrudnił u siebie Arciszewskiego wraz z żoną i córką Ireną. Zakład działał pod niemiecką nazwą Foto-Kunst Atelier, B. Arciszewski, Bendsburg O.S. Kattowitzerstr. 4. Realizowane wówczas zlecenia fotograficzne dotyczyły w głównej mierze wykonywania odbitek z niemieckich negatywów, w tym fotografii dokumentujących funkcjonowanie obozu Auschwitz-Birkenau. 

W 1945 roku Arciszewskiemu udało się odzyskać zakład fotograficzny, który ponownie stał się firmą rodzinną. W 1960 roku zakład przejęła córka Bronisława, Irena Zięba, która prowadziła go do śmierci w 1993 roku. Nie zachowały się dane o tym, by Bronisław Arciszewski brał udział w wystawach fotografii artystycznej. Jego prace znajdują się obecnie w zbiorach Muzeum Fotografii w Krakowie, a obszerny zbiór 1476 klisz szklanych z zakładu fotograficznego przy ul. Małachowskiego znajduje się w Muzeum Zagłębia w Będzinie. 

Bibliografia: 

Urgacz A., Dawne zakłady fotograficzne: Będzińskie Studio Arciszewski, https://klubzaglebiowski.wordpress.com/2021/08/07/arciszewscy-fotografowie-bedzinscy-w-swietle-badan-genealogicznych/ [dostęp 19.09.2024]

Ciepiał A., Arciszewscy – fotografowie będzińscy w świetle badań genealogicznych, https://klubzaglebiowski.wordpress.com/2013/12/24/dawne-zaklady-fotograficzne-bedzinskie-studio-arciszewski/ [dostęp 19.09.2024]

Sobota A., 115 fotografii z Będzina https://zpaf.pl/aktualnosci/fotografie-bedzin-arciszewski-gf-bb/ [dostęp 19.09.2024]

Okres działalności: 1878 - 1893

Cox & Durrant - zakład fotograficzny utworzony przez londyńczyka Edward Henry Coxa i urodzonego w Brighton Williama Durranta juniora (ur. 1837 – zm. 1918). W 1840 rodzina Durranda przeniosła się do Lindfeild i fotograf oferował swoje usługi w pobliskich miastach. Pierwsze fotografie Durranta datowane są na rok 1860. Od 1869 fotograf pracował w Torquay przy Abbay Road. W latach 1870–1878 posiadał atelier fotograficzne w Torguay przy Victoria Parade 30 i St. Marks Place. Od 1878 William Durrant wraz z rodziną zamieszkał przy Vane Hill Road. W tym samym domu mieszkał Edward Henry Cox, trzydziestoletni fotograf z Londynu. Cox i Durrant jeszcze w tym samym roku rozpoczęli współpracę. Posiadali wspólne atelier przy Park Crescent 5 oraz zakład fotograficzny w Exeter przy Bedford Circus 11. W Exeter zatrudnili Johna Ross Browninga, młodego fotografa z Australii, któremu w 1883 odsprzedali atelier. Sami otworzyli kolejne studio przy Victoria Parade 8, które prowadzili do 1893.

Okres działalności: 1867 - 1937

West & Son - zakład fotograficzny założony przez George’a Edmunda Jamesa Westa (ur. 1815 – zm. 1885). George E. West był synem stolarza i początkowo zajmował się stolarką, a następnie został grawerem. Szybko zainteresował się nowym wynalazkiem, jakim była fotografia. Od 1867 prowadził swoje pierwsze atelier przy High Street 60 w Gosport. Miał dziewięcioro dzieci, z czego pięcioro: George, Mary Ann, William, James, Maria Louisa i Alfred John zostało fotografami i pracowało w rodzinnej firmie. W 1878 po raz pierwszy fotograf reklamował się pod nazwą „West & Son” z adresem przy Hight Street 97. Około 1891 George E. West przeprowadził się do Southsea. Zamieszkał przy Villiers Road 7 oraz otworzył zakłady fotograficzne przy Palmerston Road pod numerami 72 i 84. Pod koniec swojego życia przeprowadził się na wyspę Wight. Atelier przy High Street 97 wkrótce prowadzili Lesley West i Edward Dawson, co przed 1903 stało się powodem zmiany nazwy firmy na „West & Dawson”. Około 1913 firma West & Son sprzedała wszystkie negatywy oraz prawo do reprodukcji Alfredowi i Frankowi Beken z Cowes na wyspie Wight. Alfred West zmarł 10 stycznia 1937 roku, kończąc tym samym długoletnią historię firmy. Alfred był fotografem marynistycznym pochodzący z Gosport, wykształconym w firmie „West & Sons”. Od 1881 fotografował głównie jachty. Jego największa aktywność fotograficzna przypadała na lata 1882–1897. W 1882 rozpoczął współpracę z brytyjską marynarką wojenną oraz z kierownictwem transportu morskiego. W ciągu piętnastu lat fotografował jachty regatowe, żaglowce rodziny królewskiej, statki marynarki wojennej i transportu morskiego. Ponad 60 jego prac o tematyce marynistycznej zostało nagrodzonych medalami na rozmaitych wystawach fotograficznych. Najcenniejszy złoty medal został mu przyznany w 1884 w Saint Louis. Znany był z wynalazku natychmiastowej migawki, która umożliwiła robienie zbliżeniowych zdjęć jachtów. Przełomowy dla fotografa był rok 1897, gdy w wieku lat 40 stał się pionierem kinematografii brytyjskiej. Od tego czasu więcej uwagi poświęcił filmowi niż fotografii. Jego pierwsze i najsłynniejsze dzieło, „Our Navy” - obraz o życiu marynarzy marynarki wojennej - było wyświetlane od Wielkiej Brytanii po Kanadę, Australię, a nawet w Indiach. Film odniósł olbrzymi sukces.

Okres działalności: po 1915 -

Zakład Fotograficzny Jacoba Brülla w Czerniowcach - ukraiński zakład mieszczący się przy Hauptstrasse 36, naprzeciwko Hotelu Mołdawia. Pod tym samym adresem znajdowało się wcześniej studio Teodozego Bahrynowicza, którego działalność przypadała na lata 1881–1915.

Okres działalności: 1914 -1946

Wanda, Wieliczka - zakład fotograficzny prowadzony przez Władysława Jana Gargula (ur. 1883 – zm. 1946) od 1914. Wykonywał portrety fotograficzne. Zobacz też: Gargul Władysław Jan, Janina Gargulowa, Foto-Gargul, Gliwa Klotylda. Zobacz więcej: Duda J., 151 spotkanie z cyklu „Wieliczka Wieliczanie” z serii: „Wspólne biografie” (1) „Wielickie rzemiosło” (2) Fotografika "Władysław Gurgul (1883-1946), fotograf, wynalazca przyrządów fotograficznych, właściciel zakładów fotograficznych w Bochni, Zakopanem, Brzesku, Wieliczce, prezes Cechu Fotografików w Krakowie”, „Biblioteczka Wielicka” 2006, z. 96.