Twórca

zakład fotograficzny

Leisner August

Okres działalności: 1862 - 1891

August Leisner – fotograf urodzony 1 stycznia 1830 roku w Kościelcu koło Legnicy, z zawodu malarz na porcelanie. Fotografii nauczył się w Wiedniu. Około 1860 roku pracował jako fotograf w Świdnicy, a w 1862 otworzył atelier przy Marktplatz 1 (obecnie Rynek) w Wałbrzychu. Pięć lat później otworzył studio fotograficzne we Wrocławiu. W sezonach letnich prowadził filie w Szczawnie-Zdroju i Sokołowsku. Oprócz portretów wykonywał zdjęcia miejscowości, w których pracował. August Leisner zdobył wiele nagród na wystawach, m. in. w Wiedniu w 1873 roku (medal za fotografie na porcelanie), Monachium w 1876, Amsterdamie w 1877 (srebrny medal), Gandawie w 1880 (srebrny medal i dyplom). Należał do wiedeńskiego Towarzystwa Fotograficznego. Zmarł 11 listopada 1891 roku. Wałbrzyski zakład Augusta Leisnera przejęła żona Ida Karisch. 
Bibliografia: Dziedzic M., Zieliński W., Leksykon fotografów ziemi kłodzkiej 1839 - 1945, Bystrzyca Kłodzka - Wrocław 2018.




Twórca

zakład fotograficzny

Giebel Arthur

Okres działalności: 1896 - ?

Arthur Giebel – urodzony 1 marca 1878 roku we Wrocławiu właściciel zakładu fotograficznego w Kudowie-Zdroju. Jego pierwsze atelier, otwarte w 1896 roku, czynne w sezonie letnim, mieściło się w ogrodzie willi „Merkur”. W 1911 Giebel wybudował pensjonat „Haus Liselotte” przy Parkstrasse 3, gdzie mieściło się studio fotograficzne. Posiadał także zakład w Gliwicach oraz we Wrocławiu. Oprócz wykonywania fotografii publikował również pocztówki. Został nagrodzony złotym medalem na wystawie w Antwerpii w 1906 roku. Należał do Związku Śląskich Fotografów Zawodowych oraz do cechów fotografów: kłodzkiego i wrocławskiego. Arthur Giebel zmarł 1 lutego 1947 roku w Uchtspringe. Bibliografia: Dziedzic M., Zieliński W., Leksykon fotografów ziemi kłodzkiej 1839 - 1945, Bystrzyca Kłodzka - Wrocław 2018.




Twórca

zakład fotograficzny

Kösler Joseph

Okres działalności: 1854 - 1874

Joseph Kösler senior – fotograf urodzony 13 marca 1817 roku w Kłodzku, z zawodu balwierz, ojciec fotografa Josepha Köslera juniora. Właściciel zakładu fotograficznego przy Schwedeldorferstrasse 184 w Kłodzku, który otworzył prawdopodobnie w 1854 roku. Oprócz odbitek na papierze wykonywał zdjęcia na szkle (vitrotypia) oraz na płótnie (panotypia). Obu tych technik nauczył się w Berlinie. W sezonach letnich (około 1858 – 1860) fotografował w Lądku-Zdroju, Jaworze i Nowej Rudzie. Joseph Kösler zmarł 7 października 1874 roku w Kłodzku na raka żołądka.

Bibliografia: Dziedzic M., Zieliński W., Leksykon fotografów ziemi kłodzkiej 1839 - 1945, Bystrzyca Kłodzka - Wrocław 2018.




Twórca

zakład fotograficzny

Sachowicz Grzegorz

Okres działalności: 1855 - około 1875

Grzegorz Sachowicz – malarz miniaturzysta i fotograf warszawski. W 1855 roku otworzył zakład fotograficzny przy ul. Mazowieckiej 1346, gdzie wykonywał portrety oraz fotografie dzieł sztuki. Pod tym adresem działał do około roku 1867, potem przeniósł atelier na ulicę Krakowskie Przedmieście 407, czynne do początku lub połowy lat 70. XIX wieku. Sachowicz specjalizował się w portrecie, a szczególnym uznaniem cieszyły się portrety własnoręcznie przez niego kolorowane. W 1857 roku Sachowicz zaprezentował na Wystawie Wyrobów Rękodzielniczych i Płodów Rolniczych dziesięć portretów, za które otrzymał wyróżnienie. Sachowicz interesował się niektórymi zagadnieniami fotochemicznymi. Po długich doświadczeniach, pod koniec 1858 roku wynalazł środek przeciwdziałający blaknięciu papierowych odbitek fotograficznych. Od 1861 roku zaczął stosować najpopularniejszy wówczas, wizytowy format zdjęć.

Bibliografia: Lejko K., Niklewska J., Warszawa na starej fotografii 1850 – 1914, Warszawa 1978, s. 106; Mossakowska W., Początki fotografii w Warszawie (1839 – 1863), tom I, Warszawa 1994, s. 136-137.




Twórca

zakład fotograficzny

Pavel Hedwig

Okres działalności: 1908 - ?

Hedwig Pavel – właścicielka zakładu fotograficznego w Lądku-Zdroju, urodzona 9 marca 1871 roku w Głuchołazach. W 1897 roku poślubiła fotografa Georga Pavela, od którego zapewne nauczyła się fotografowania. Po rozwodzie, od roku 1911, używała panieńskiego nazwiska Schnabel. Od 1908 prowadziła w Lądku-Zdroju studio fotograficzne Atelier Hedwig, które w latach 1913 – 1931 mieściło się w Försterhaus przy Seitenbergerstrasse 40. W 1926 Hedwig Schnabel przekazała firmę swoim trzem córkom, a rok później przeniosła się do Zabrza, gdzie otworzyła kolejny zakład. Wróciła jednak do Lądka-Zdroju i dalej prowadziła firmę wraz z córką Johanną. Od 1931 roku zakład znajdował się w Paulinenhof. Sprzedawano w nim aparaty i materiały fotograficzne oraz pocztówki. W tym czasie firma działała pod nazwą Foto-Haus Hedwig. Hedwig Schnabel zmarła 11 listopada 1949 roku w Lądku-Zdroju. 

Bibliografia: 

Dziedzic M., Zieliński W., Leksykon fotografów ziemi kłodzkiej 1839 - 1945, Bystrzyca Kłodzka - Wrocław 2018




Twórca

zakład fotograficzny

Sébah Pascal

1823 - 1886

Okres działalności: 1857 - 1886

Osmański fotograf, założyciel zakładów fotograficznych w Konstantynopolu (obecnie Stambuł ) i Kairze, znanych jako "Pascal Sébah", z czasem przekształconych w spółkę Sébah & Joaillier. Zasłynął fotografiami Turcji, Egiptu i Grecji.

Urodził się w Konstantynopolu, ówczesnej stolicy Imperium Osmańskiego, jako syn Syryjczyka i Ormianki. Początkowo współpracował z francuskim fotografem Henrim Bechardem. Po otrzymaniu wyróżnienia na Wystawie Światowej w Paryżu, w 1857 roku zdecydował się otworzyć w Konstantynopolu własny zakład fotograficzny znany jako „El Chark” („Wschód”), który mieścił się w centrum miasta pod adresem 439 Grande Rue de Pera, w sąsiedztwie ambasad i hoteli. Zajmował się głównie fotografią dla branży turystycznej, wykorzystując duży popyt na fotografie jako pamiątki. W 1873 roku otworzył drugi zakład fotograficzny w Kairze, w tym samym roku wystawiał swoje prace w pawilonie osmańskim na Wystawie Światowej w Wiedniu.  

Dzięki współpracy z tureckim malarzem i archeologiem Osmanem Hamdim Beyem, wykonał cykl fotografii prezentujących pracę artysty i jego eksperymenty ze światłem i cieniem oraz dokumentację fotograficzną do jego publikacji o popularnych strojach noszonych przez Turków i inne grupy etniczne, zatytułowanej “Les Costumes Populaires de la Turquie en 1873”. Pascal Sébah szybko zyskał sławę jako czołowy przedstawiciel fotografii orientalistycznej.

 

Po jego śmierci w 1886 roku zakład kontynuował działalność, zarządzany przez brata Cosmiego Sébaha i Pollicarpe’a Joialliera. Wkrótce dołączył do nich syn Pascala, Jean Pascal Sebah, kontynuując działalność pod tym samym adresem do 1952 roku, a po przenosinach aż do zamknięcia w 1973 roku. 

Pascal Sébah został pochowany na cmentarzu katolickim Feriköy w Stambule. 


Bibliografia:

1    Philip Carabott, Yannis Hamilakis and Eleni Papargyriou (eds), Camera Graeca: Photographs, Narratives, Materialities, Routledge, 2016, p. 114

2.      Photography in Ottoman Istanbul by Margaret Kurkoski, 2013-2015 Curatorial Fellow, Smith College Museum of Art

3.      Hannavy, J., Encyclopedia of Nineteenth-Century Photography, Routledge, 2013, p. 1032

4.      Engin Özendes, From Sébah & Joaillier to Foto Sabah. Orientalism in Photography, Istanbul, YKY, 1999.




Twórca

zakład fotograficzny

Błachowski Leon

1839 - maj 1899

Okres działalności: 1864 - 1890

Polski fotograf działający we Lwowie. Pierwszy zakład fotograficzny prowadził przy ul. Łyczakowskiej 102, 4/4 (obecnie Łyczakowska 15) w latach 1864-1865.  Od 1865 do 1885 roku prowadził atelier fotograficzne przy ul. Pańskiej (Kręcone Słupy) 504, 4/4. W roku 1883 budynek miał numerację 13 (po 1886 nastąpiła kolejna zmiana na 17, obecnie ul. Iwana Franki 15-17). W 1885 roku zakład przy ul. Pańskiej przejął Władysław Kamiński, a w 1901 roku Bolesław Mustynowicz (Mustinowicz). Leon Błachowski współpracował z Edwardem Trzemeskim - w latach 1888-1890 prowadzili wspólnie zakład fotograficzny przy ul. Trzeciego Maja 7 we Lwowie. Prace Leona Błachowskiego znajdują się w zbiorach Muzeum Sztuki w Łodzi i Muzeum Fotografii w Krakowie.




Twórca

zakład fotograficzny

Malisz Jan

1878 - 1928

Urodzony w Wiedniu fotograf, animator ruchu fotograficznego w Galicji, propagator sztuki, działacz społeczny i partyjny.

W 1895 roku zamieszkał w Nowym Sączu, gdzie podjął pracę urzędnika w kancelarii adwokackiej. Od 1896 roku działał w Stowarzyszeniu Robotników „Siła” oraz w Polskiej Partii Socjalno-Demokratycznej Galicji i Śląska Cieszyńskiego. Za działalność partyjną w 1899 roku został skazany w procesie jezuitów przeciwko czasopismu „Naprzód” na trzy miesiące więzienia. Aktywnie działał w Towarzystwie Uniwersytetu Robotniczego. Prawdopodobnie już w 1907 roku Malisz przeprowadził się do Krakowa, jednak jego pobyt w mieście potwierdza dopiero Stefana Mikulskiego Wielka Księga Adresowa Stoł. Król. Miasta Krakowa i Król. Woln. Miasta Podgórza z 1912 roku. Fotograf zamieszkał przy ul. Rakowickiej pod numerem 3, od ok. 1914 roku prowadził atelier przy ul. Wiślnej 14.

Malisz założył w Krakowie, a następnie we Lwowie filie Ogólnoaustriackiego Związku Fotografów. Swoje teksty publikował na łamach czasopism „Przedświt” oraz „Naprzód”. W „Tygodniku Ilustrowanym” nr 34 z 1912 roku, w cyklu Z galerii mistrzów ukazał się tekst Malisza poświęcony szwedzkiemu malarzowi Carlowi Larssonowi. W drugim numerze pisma „Przemysł i Rzemiosło” z 1921 Jan Malisz zamieścił artykuł pt. Fotografia nowoczesna

Niektóre źródła podają, że Jan Malisz był inicjatorem powołania „Fotografa Polskiego. Miesięcznika Ilustrowanego”, próżno jednak szukać w ówczesnej literaturze potwierdzenia tej tezy.

Jan Malisz zmarł na gruźlicę 10 sierpnia 1928 roku w sanatorium w Bystrej, został pochowany na cmentarzu Rakowickim.

Nazwisko Jana Malisza pojawia się przy okazji morderstwa popełnionego na małżeństwie Süskindów i listonoszu Przebindzie w Krakowie w październiku 1933 roku. Chodzi tu jednak o malarza Jana Malisza, syna fotografa.       




Twórca

fotograf

Fleury Stanisław Filibert

1858 - 1915

W latach 1869-1873 uczył się w gimnazjum rosyjskim w Wilnie. Z powodu trudnych warunków materialnych był zmuszony przerwać naukę. Wstąpił, w charakterze ucznia, do zakładu fotograficznego Aleksandra Straussa, jednocześnie ucząc się w szkole rysunkowej miejskiej. Nie mogąc studiować rysunku, otworzył zakład fotograficzny przy ulicy Wielkiej 47. Fotografował zabytki architektury wileńskiej. Pod firmą „Fleury i Baczański" działał w spółce z Ryszardem Baczańskim i F. Łopatyńskim. Przy zakładzie funkcjonowała dobrze prosperująca cynkografia. Po śmierci Łopatyńskiego w 1887 roku dalej prowadził zakład fotograficzny z Baczańskim przy ul. Wielkiej w Wilnie, w domu klasztoru św. Ducha. W latach 1892 - 1914 zakład mieścił się przy u. Wielkiej 72, prowadzony samodzielnie. Po śmierci Fleury'ego zakład przejął Leonard Siemaszko.

Fleury należał do towarzystw fotograficznych Warszawy i Petersburga. Jako jeden z pierwszych zawodowych fotografów wykonywał zdjęcia w plenerze. Jako pierwszy wykonywał płyty cynkograficzne służące do taniego i nowoczesnego druku ilustracji. Fotografie wykonane w jego zakładzie publikowano w prasie, reprodukowano w książkach i eksponowano na wystawach.

Jan Bułhak, O pierwszych fotografach wileńskich z XIX wieku, „Fotograf Polski”, 1939, nr 4, s. 49-50.




Twórca

fotograf

Lewicka Cecylia

1884 - 1959

Okres działalności: 1913 - 1939

Warszawska fotografka, członkini Polskiego Towarzystwa Miłośników Fotografii, właścicielka zakładu fotograficznego przy ulicy Marszałkowskiej 69 w latach 1913-1944. Specjalizowała się w fotografii portretowej i pejzażowej. W jej pracach dominowały techniki specjalne, jak: przetłok, bromolej i guma chromianowa. Doceniana i nagradzana na konkursach, m.in. w Warszawie i Paryżu. Zawodu uczył się u niej fotografik portrecista Benedykt Dorys.

Swoje prace prezentowała na wystawach indywidualnych i zbiorowych w Polsce i za granicą, m.in. na XXIII wystawie zbiorowej prac fotografów zawodowych Miasta Stołecznego Warszawy w dniach 26.10-8.11.1930 roku oraz na wystawie prac członków Polskiego Towarzystwa Miłośników Fotografii w 1930 roku.

Była znaną portrecistką świata kultury i sztuki. W 1934 roku w swoim atelier stworzyła cykl fotografii ilustrujących różne tańce w wykonaniu wybitnych polskich artystek scenicznych, m.in. Ireny Popielskiej, Natalii Lerskiej i Ziuty Buczyńskiej. Fotografie z tego cyklu były publikowane m.in. w Ilustrowanym Kurierze Codziennym oraz prasie francuskiej. Prace Lewickiej były publikowane również w miesięczniku Fotograf Polski oraz wydawnictwie "Sztuki Piękne".

Lewicka udostępniała przestrzeń swojego atelier fotograficznego Związkowi Polskich Artystów Plastyków, organizując w nim stałe salony malarskie oraz wystawy indywidualne i zbiorowe, na przykład otwarty w 1926 roku salon „Typy huculskie”. Wystawy zmieniały się co trzy tygodnie. Podczas ich organizacji zakład nie przerywał swojej działalności fotograficznej. Swoje prace prezentowali na ekspozycjach m.in.: Edmund Bartłomiejczyk, Adam Bunsch, Stanisław Noakowski, Konstanty Brandel, Mieczysław Trautman, Jan Ksawery Koźmiński, Tadeusz Pruszkowski, Mieczysława Rozbicka-Giżycka, Zofia Stankiewicz, Adam Rychtarski, Władysław Skoczylas, Józef Mieszkowski i Janina Bobińska-Paszkowska.

Jej nieliczne prace ocalałe po II wojnie światowej znajdują się m.in. w zbiorach MuFo i Muzeum Narodowego we Wrocławiu.


Bibliografia: 

Puchała-Rojek K., Ucieczka od piktorializmu. Kobieca fotografia artystyczna w dwudziestoleciu międzywojennym w Polsce na przykładzie twórczości wybranych artystek, Rocznik Historii Sztuki, 2006.