Twórca

Okres działalności: 1 lipca 1886 - 1951

Edward Janusz (urodzony 19 października 1850 we Lwowie, zmarł 3 marca 1914, pochowany na cmentarzu Pobitno w Rzeszowie) – fotograf i właściciel zakładu fotograficznego w Rzeszowie, uznawanego za jeden z najlepszych w ówczesnej Galicji. Fotografią zainteresował się w okresie służby wojskowej w armii austro-węgierskiej, którą opuścił w stopniu porucznika. Był samoukiem, nigdzie nie praktykował. Zawodowo zaczął fotografować około 1880 roku we Lwowie. Po około dwóch latach przeniósł się do Złoczowa, a w 1886 roku osiadł w Rzeszowie. 1 lipca 1886 roku otworzył zakład w opuszczonym przez fotografa Józefa Zajączkowskiego lokalu w podwórzu przy ulicy Sandomierskiej 18 (dzisiejsza ulica Grunwaldzka). W prowadzeniu cieszącej się dużą popularnością wśród rzeszowian firmy pomagała Januszowi jego żona Leopoldyna Krause, Austriaczka, która była zawodowym fotografem. Oprócz portretów i fotografii okolicznościowych Janusz dokumentował życie codzienne mieszkańców Rzeszowa oraz ważne wydarzenia i uroczystości. W swoim zakładzie prowadził również sprzedaż aparatów i akcesoriów fotograficznych. W 1898 roku otrzymał prestiżowe wyróżnienie w postaci honorowego tytułu Cesarsko-Królewskiego Nadwornego Fotografa. Edward Janusz był również społecznikiem i jednym z założycieli rzeszowskiego oddziału Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego "Sokół". Po jego śmierci w 1914 roku zakładem, wciąż działającym pod szyldem "E. Janusz", zarządzała wdowa. W latach 20. XX wieku studio przeniesiono z oficyny do frontowego lokalu przy. Po śmierci Leopoldyny w 1934 roku kierowanie firmą przejęła najmłodsza córka, Helena, a pomagała jej siostra Maria. Po drugiej wojnie światowej zakład został upaństwowiony; powstała Rzemieślnicza Spółdzielnia Pracy Fotografów im. 22 Lipca, do której przystąpiły córki Edwarda, Helena i Maria, wnosząc swoje udziały w postaci wyposażenia i sprzętu. Od lat siedemdziesiątych zakład prowadzili ludzie niezwiązani już z rodziną Januszów. W roku 1997 podczas inspekcji konserwatorskiej na strychu kamienicy przy ulicy Grunwaldzkiej odkryto archiwum Edwarda Janusza. Znaleziono ponad 30 tysięcy szklanych klisz, a oprócz tego zdjęcia i elementy wyposażenia zakładu. Trafiły one do zbiorów Muzeum Okręgowego w Rzeszowie. 

Bibliografia: 
Kaliszewska Elżbieta, Historia zakładu E. Janusza, w: Kunszt Rzeszowskiej Fotografii, red. Kocoł Rafał E., Rzeszów 2018
Kocoł Rafał E., Kolekcja Edwarda Janusza okiem historyka…, w: Kunszt Rzeszowskiej Fotografii, red. Kocoł Rafał E., Rzeszów 2018
Żakowicz A. i inni, Fotografia galicyjska do roku 1918. Fotografowie Galicji, Tatr oraz Księstwa Cieszyńskiego, Częstochowa – Katowice – Lwów 2008
https://nowiny24.pl/edward-janusz-fotograf-ktory-uwiecznil-tamten-rzeszow/ar/c3-5727468 [dostęp: 20.06.2024]
https://www.podkarpackahistoria.pl/artykul/1138,czas-zatrzymany-w-kadrze-czyli-o-rodzinie-fotografow-januszow [dostęp: 20.06.2024]