Twórca

Fotograf, fotoreporter, filmowiec. Pionier fotografii prasowej w Polsce, nazywany „królem polskich fotoreporterów”, założyciel pierwszej w Polsce agencji fotograficznej „Propaganda”. Specjalizował się w fotografii portretowej i reportażowej.

W 1906 roku został etatowym fotoreporterem nowo powstałego tygodnika „Świat”, gdzie stworzył rubrykę „Dodatek Ilustrowany”; w tym samym roku otworzył w Warszawie zakład fotograficzny przy skrzyżowaniu ulicy Marszałkowskiej i Alei Jerozolimskich, przekształcając go w 1910 roku w Agencję Fotograficzną Mariana Fuksa „Propaganda”, współpracującą z najważniejszymi przedwojennymi pismami w Polsce oraz agencjami prasowymi w Niemczech, Francji i Wielkiej Brytanii. Dokumentował ważne wydarzenia polityczne i społeczno-kulturalne, m.in. wojnę polsko-bolszewicką, wkroczenie wojsk polskich do Kijowa, przewrót majowy czy sprowadzenie do kraju trumny Henryka Sienkiewicza, oraz najgłośniejsze skandale obyczajowe przedwojennej Polski, m.in. procesy paulina z Jasnej Góry Damazego Macocha i Rity Gorgonowej oraz kulisy morderstwa w majątku w Bielinie. W 1925 roku wydał broszurę pt. „Zaranie fotografii dziennikarskiej w Polsce”, w której opisał teoretyczne założenia fotografii prasowej, pisząc: „Fotografia dziennikarska wymaga bezwzględnie, aby umieć pochwycić takie sceny, w których jest coś oryginalnego, a przy tym nieco humoru, dużo sentymentu, przede wszystkim zaś umiłowania swego zajęcia. Bez tego umiłowania zawodu, jeśli się zwraca tylko uwagę na rachunek, czy się dane zdjęcie opłaci czy nie, wbrew zasadzie kalkulacji, nawet myśleć nie można o dobrych rezultatach fotografii dziennikarskiej.“

W 1910 roku był inicjatorem utworzenia Stowarzyszenia Fotografów Zawodowych Królestwa Polskiego, natomiast w 1914 roku współzakładał pierwszy związek zawodowych fotografów - Stowarzyszenie Pracowników Fotografii, zrzeszające właścicieli fotograficznych firm żydowskich, którym kierował w latach 1914–1932. Zajmował się także reportażem filmowym; jest m.in. autorem filmów fabularnych "Obłąkany w Tworkach" (1912) i „Carewicz” na podstawie dramatu Gabrieli Zapolskiej (1918) oraz dokumentu o pogrzebie Bolesława Prusa (1912). W 1930 roku założył Pracownię Filmową "Artfilm", eksperymentując z krótkimi formami dokumentalnymi.

Marian Fuks zmarł w 23 lutego 1935 roku, został pochowany na cmentarzu ewangelicko-augsburskim w Warszawie. Archiwum fotograficzne Mariana Fuksa zostało zniszczone podczas działań wojennych w 1939 roku. Kilka zachowanych prac znajduje się w zbiorach Muzeum Fotografii w Krakowie.