Karta

Wincenty Rapacki, portret atelierowy jako Jan Zrzęda w sztuce Aleksandra Fredry

array(42) {
  ["inventorynumber"]=>
  array(1) {
    [0]=>
    string(14) "MHF 2565/II/46"
  }
  ["_id"]=>
  array(1) {
    [0]=>
    string(13) "5e162e57cd193"
  }
  ["folder"]=>
  array(1) {
    [0]=>
    string(1) "F"
  }
  ["cardtype"]=>
  array(1) {
    [0]=>
    string(5) "child"
  }
  ["master"]=>
  array(1) {
    [0]=>
    string(13) "5e162e57888eb"
  }
  ["version"]=>
  array(1) {
    [0]=>
    string(2) "36"
  }
  ["createdate"]=>
  array(1) {
    [0]=>
    string(10) "07.12.1865"
  }
  ["datefrom"]=>
  array(1) {
    [0]=>
    string(4) "1865"
  }
  ["dateto"]=>
  array(1) {
    [0]=>
    string(4) "1865"
  }
  ["height"]=>
  array(1) {
    [0]=>
    string(4) "10,5"
  }
  ["width"]=>
  array(1) {
    [0]=>
    string(1) "6"
  }
  ["dimensionother"]=>
  array(1) {
    [0]=>
    string(18) "10,5 x 6,0 - tekt."
  }
  ["_thumbnail_id"]=>
  array(1) {
    [0]=>
    string(7) "1494700"
  }
  ["_edit_lock"]=>
  array(1) {
    [0]=>
    string(13) "1636637088:56"
  }
  ["_edit_last"]=>
  array(1) {
    [0]=>
    string(2) "56"
  }
  ["format"]=>
  array(1) {
    [0]=>
    string(54) "a:2:{s:2:"pl";s:8:"wizytowy";s:2:"en";s:8:"wizytowy";}"
  }
  ["dimensionscomment"]=>
  array(1) {
    [0]=>
    string(38) "a:2:{s:2:"pl";s:0:"";s:2:"en";s:0:"";}"
  }
  ["dimensionspart"]=>
  array(1) {
    [0]=>
    string(46) "a:2:{s:2:"pl";s:8:"tekturka";s:2:"en";s:0:"";}"
  }
  ["wbsi_audio_file"]=>
  array(1) {
    [0]=>
    string(181) "s:172:"a:2:{s:8:"audio_id";s:6:"964936";s:9:"audio_url";s:113:"https://zbiory.mufo.krakow.pl/wp-content/uploads/Wincenty-Rapacki-MHF-2565.II_.46-online-audio-converter.com_.mp3";}";"
  }
  ["link"]=>
  string(50) "https://zbiory.mufo.krakow.pl/card/mhf-2565-ii-46/"
  ["size"]=>
  string(8) "10,5 x 6"
  ["name"]=>
  array(2) {
    ["pl"]=>
    string(80) "Wincenty Rapacki, portret atelierowy jako Jan Zrzęda w sztuce Aleksandra Fredry"
    ["en"]=>
    string(64) "Wincenty Rapacki, portr. atelier. jako Jan Zrzęda w szt. Fredry"
  }
  ["description"]=>
  array(2) {
    ["pl"]=>
    string(718) "Portret atelierowy Wincentego Rapackiego  w stroju i charakteryzacji Jana Zrzędy (A. Fredro, Zrzędność i przekora); postać do kolan, siedzi, w lewo, pochyl., pr. ręka na ciemieniu, siwe włosy, łysina na środku głowy; w lewej wzorzysty fular, komicznny gest i grymas twarzy, jasny płaszcz, kamizelka z wyłoż. kołn., krawat, wełniane spodnie; tlo neutr. F.naklejona na białą tekturkę o zaokr. narożach, z niebieską linear. ramką wzdł. kraw.; o.: winieta rekl., wg. W.Mossakowskiej, W. Rzewuski...typ. tabl. 2 a, s. 110, 111, z motywem budynku zakł. fot. 3 postacie, u g. herb Krakowa i wić rośl., w m. na dedykację napis oł.: Jan Zrzęda;  nadruk firm.: /.../ Wesoła, ulica Podwale, N-o 27 B."
    ["en"]=>
    string(0) ""
  }
  ["shortdescription"]=>
  array(2) {
    ["pl"]=>
    string(84) "Portret atelierowy W. Rapackiego w roli J. Zrzędy, na tekturce odwróconej winieta."
    ["en"]=>
    string(76) "portret atelier. W. Rapackiego w roli J. Zrzędy na tekturce odwr.: winieta."
  }
  ["note"]=>
  array(2) {
    ["pl"]=>
    string(5792) "
Wincenty
Rapacki (1840 – 1924) był wybitnym polskim aktorem, teatrologiem i dramaturgiem
końca XIX w., prekursorem realizmu w kreowaniu postaci, co przekładało się na
drobiazgową dbałość  o charakteryzację, kostiumy
i detale sceniczne. Do danej roli potrafił się tak ucharakteryzować, że był nie
do rozpoznania. Jego realistyczne oddanie postaci nie ograniczało się jednak tylko
do odzwierciedlenia cech fizycznych, znakomicie też naśladował  wymowę, czy charakterystyczne zachowania. 

Postać
Jana Zrzędy, w którego kostiumie został sportretowany, pochodzi ze sztuki
Aleksandra Fredry „Zrzędność i przekora”, komedii w jednym akcie wierszem –  jednej z pierwszych prac literackich autora
„Zemsty”. Kreowana przez Wincentego Rapackiego postać Jana Zrzędy to osoba,
zgodnie z nazwiskiem, marudna, wiecznie się zamartwiająca, wygłaszająca ciągłe
porady i ostrzeżenia. Wincenty Rapacki zagrał ją po raz pierwszy 7 grudnia 1865
r.  w Krakowie. Z repertuaru fredrowskiego wcielił się
także mistrzowsko w postać lichwiarza Łatki w Dożywociu
oraz Rejenta w Zemście. Prywatnie Wincenty Rapacki przyjaźnił się
z Aleksandrem Fredrą, a jego dom, według słów wnuka – Jerzego Leszczyńskiego,
był „domem opętanym miłością
do Fredry”.

Należy
także pamiętać, że ten specyficzny i niespotykany w wyrazie portret wykonany
został w atelier Walerego Rzewuskiego, który jako pierwszy polski fotograf, ukazywał aktorów niejako w akcie twórczym, odtwarzających
gestami, mimiką i pozami konkretną scenę z danej sztuki, a nie tylko pozujących
beznamiętnie w kostiumach. 

 

Przygotowała

Anna Janota-Strama

Dział Inwentarzy MuFo

"
    ["en"]=>
    string(0) ""
  }
  ["artists"]=>
  array(1) {
    [0]=>
    array(3) {
      ["name"]=>
      string(15) "Rzewuski Walery"
      ["guid"]=>
      string(53) "https://zbiory.mufo.krakow.pl/artist/rzewuski-walery/"
      ["idartist"]=>
      string(13) "5cd9343f47973"
    }
  }
  ["material"]=>
  array(2) {
    ["pl"]=>
    array(2) {
      [0]=>
      string(6) "papier"
      [1]=>
      string(7) "tektura"
    }
    ["en"]=>
    array(2) {
      [0]=>
      string(6) "papier"
      [1]=>
      string(7) "tektura"
    }
  }
  ["type"]=>
  array(2) {
    ["pl"]=>
    array(1) {
      [0]=>
      string(18) "fotografia-pozytyw"
    }
    ["en"]=>
    array(1) {
      [0]=>
      string(18) "fotografia-pozytyw"
    }
  }
  ["technique"]=>
  array(2) {
    ["pl"]=>
    array(2) {
      [0]=>
      string(18) "fot. czarno-biała"
      [1]=>
      string(15) "fot. albuminowa"
    }
    ["en"]=>
    array(2) {
      [0]=>
      string(17) "fot.czarno-biała"
      [1]=>
      string(15) "fot. albuminowa"
    }
  }
  ["copyright"]=>
  array(2) {
    ["pl"]=>
    array(1) {
      [0]=>
      string(16) "domena publiczna"
    }
    ["en"]=>
    array(1) {
      [0]=>
      string(16) "domena publiczna"
    }
  }
  [""]=>
  array(0) {
  }
  ["administrativeplace"]=>
  array(2) {
    ["pl"]=>
    array(1) {
      [0]=>
      string(16) "Polska - Kraków"
    }
    ["en"]=>
    array(1) {
      [0]=>
      string(16) "Polska - Kraków"
    }
  }
  ["favicon"]=>
  bool(false)
  ["childs"]=>
  array(0) {
  }
  ["masterulr"]=>
  string(53) "https://zbiory.mufo.krakow.pl/card/mhf-2565-ii-1-154/"
  ["masterinv"]=>
  string(17) "MHF 2565/II/1-154"
  ["tags"]=>
  array(0) {
  }
  ["haslaw"]=>
  int(1)
  ["hasimg"]=>
  int(1)
  ["extrafieldsname"]=>
  array(1) {
    [0]=>
    string(4) "note"
  }
  ["hasdesc"]=>
  int(1)
  ["dbimages"]=>
  string(12) "a:1:{i:0;N;}"
}

nota popularnonaukowa