Twórca

27 stycznia 1836 - 30 maja 1885

Urodził się 27 stycznia 1836. Jego ojciec, Tomasz, był cukiernikiem. Młody Walery w latach sześćdziesiątych sam prowadził na warszawskim Nowym Świecie własną cukiernię „Krakowską”. Pierwsze wzmianki o fotograficznej działalności Maliszewskiego pochodzą z 1863. W tym czasie zaangażował się on również w powstanie styczniowe, przez co przez dwa miesiące przebywał w areszcie. W drugiej połowie lat sześćdziesiątych prowadził już swój pierwszy zakład przy Nowym Świecie 166 (dziś to ulica Straszewskiego 9). Wiadomo również, że w 1868 Maliszewski był wymieniany jako fotograf na liście członków Kasyna Artystyczno-Literackiego w Krakowie. W 1870 przeniósł atelier pod adres Mały Rynek 430 (dziś numer 7), gdzie działał razem z Marcelim Rzymkowskim, jednak rok później Maliszewski działał już sam. W 1880 zakład ponownie zmienił adres - tym razem otworzył się przy Szewskiej 228 (dziś numer 21). Nie wiadomo jak długo działał w tej  lokalizacji. W okresie letnim Maliszewski otworzył filię swojego zakładu w Iwoniczu, która prowadzona była od lat siedemdziesiątych do 1885. Wcześniej fotograf planował otwarcie podobnego letniego atelier w Krynicy, jednak piętrzące się problemy prawne uniemożliwiły budowę zakładu. Zarząd krynickiego uzdrowiska odrzucił wniosek artysty o bezpłatne udostępnienie działki pod budowę zakładu. Zachowało się jedynie kilka fotografii z 1869 sygnowanych jako wykonane w Krynicy.

Pracował w technice mokrego kolodionu, a zdjęcia wywoływał na papierze albuminowym. Według obecnej wiedzy nie istnieją źródła, które potwierdzałyby często powtarzaną hipotezę, jakoby Maliszewski zajmował się dagerotypią. Potwierdza to fakt, że sam zajął się fotografią dopiero w latach sześćdziesiątych, kiedy popularne były już na szeroką skalę kolodiony. Sygnował swoje zdjęcia za pomocą winiet na rewersach, pieczęci oraz odręcznych i drukowanych napisów. Zdarzały się sytuacje, że odbitki z popularnych negatywów powielane były na przestrzeni wielu lat, przez co data i lokalizacja atelier na winiecie nie zawsze była aktualna. Podczas działalności pierwszego adresu atelier Maliszewski najczęściej posługiwał się winietą w formacie wizytowym z monogramem i adresem, a w przypadku stereopar kartonik, na który były naklejane miał kolor pomarańczowo-różowy. Podczas współpracy z Marcelim Rzymkowskim na zdjęciach wizytowych pojawiały się podpisy zarówno na awersie jak rewersie, a przy formacie gabinetowym z nazwiskami, adresem i herbem miasta na rewersie. Kiedy fotograf samodzielnie prowadził studio przy Małym Rynku, używał wielu różnych rodzajów winiet i podpisów.

Maliszewski specjalizował się w wykonywaniu portretów. Na wyposażenie kolejnych atelier składały się: ekrany gładki i pejzażowy, stolik na nodze w formie tralki, krzesło z neogotyckim oparciem, kompozycja rzeźbiarska – róg obfitości, a w późniejszym okresie także balustrada, kosz wiklinowy i różne postumenty. Osobną kategorię stanową portrety o charakterze etnograficznym, czyli typy ludowe. Zaliczyć można do nich zdjęcia Łemków, Romów, Rusinów i mieszkańców krakowskich wsi. Artysta publikował również zbiory fotografii tematycznych wykonywanych w formacie wizytowym lub jako stereopary. Należą do nich widoki Krakowa powstające już od lat sześćdziesiątych - fotografie pamiątkowe złożone z ujęć najważniejszych zabytków rejonu Starego Miasta oraz kilka z terenów Kazimierza, Zwierzyńca, Parku Strzeleckiego oraz Krzemionek Podgórskich. Osobną serię stanowiły fotografie widoków z Iwonicza. Dużo rzadziej zajmował się Maliszewski fotografią pejzażową (ostańce skalne przy zamku Kamieniec, Kuźnice z Nosalem w tle) i reportażową (procesje na Rynku Głównym). Tworzył też reprodukcje obrazów i grafik. Ponadto, w latach 1867-1868 artysta wydał kalendarze fotograficzne. Podobne w kompozycji do kalendarzy były też jego zdjęcia „Pamiątka z Krakowa” i „Pamiątka z Krynicy” złożone z montażu kilku fotografii otoczonych bordiurą. Maliszewski równolegle do własnej działalności fotograficznej organizował objazdowe pokazy szklanych diapozytywów stereoskopowych z różnych wystaw światowych. Odbyły się one w 1867, 1868, 1873 i 1874. Zmarł bezpotomnie w 30 maja 1885 w Krakowie, pochowany na cmentarzu Rakowickim.

Bibliografia:

Walczyk T., Historia zakładów fotograficznych w Krynicy od początków do I wojny światowej, cz.1, „Krynickie Zdroje”, nr 4/5 (203/204), r. XXI, s. 4.

 Koziński J., Fotografia krakowska w latach 1840-1914, Kraków 1978, s. 131.

Bednarek A., „Walery Maliszewski (1836-1885) – nie tylko fotograf Krakowa” [w:] Krzysztofory. Zeszyty Naukowe Muzeum Historycznego Miasta Krakowa, nr 40, r. 2022, s. 111-132